Grote zuivering in Hongarije: 16 jaar aan Russische invloed weggevaagd

De regering-Orbán in Hongarije heeft een cruciale rol gespeeld bij het behartigen van de Russische belangen, waardoor Rusland in feite de belangrijkste politieke partner binnen de Europese Unie werd. Sinds de recente verkiezingen voor de nieuwe regering neemt de Russische invloed op Hongarije echter in een indrukwekkend tempo af.

De nieuwe Hongaarse premier, Péter Magyar, heeft verklaard dat Europa zich moet voorbereiden op collectieve defensie omdat Rusland een bedreiging vormt voor de veiligheid, een les die Hongarije al uit eigen ervaring heeft geleerd. Dit betekent een volledige strategische koerswijziging ten opzichte van het eerdere Ruslandvriendelijke beleid van Hongarije.

Het nieuwe beleid van Magyar gaat verder dan een verandering van toon in de controversiële buitenlandse politiek van Hongarije; hij streeft naar een totale hervorming van een land dat zich gevaarlijk in de richting van autoritarisme bewoog. De weg van Magyar naar een nieuw Hongarije zal echter ook de obstakels moeten overwinnen die zijn voortgevloeid uit jarenlange corruptie en de ontmanteling van onafhankelijke instituten. Deze corruptie heeft de Russische greep op Hongarije voortdurend versterkt, met de hulp van de functionarissen die door Orbán in sleutelposities waren geplaatst. Om deze redenen was het onmiddellijke bezoek van Magyar aan Polen na zijn aantreden een reis van groot symbolisch en praktisch belang, waarmee Hongarije afstand neemt van Moskou.

In eigen land was een van de eerste concrete stappen van Magyar het verlagen van de buitensporige salarissen binnen overheidsinstellingen, een maatregel die rechtstreeks gericht was op de netwerken van Orbán-loyalisten die met publiek geld werden beloond. Hij richtte tevens een nieuw agentschap op met de duidelijke missie om corruptie op te sporen en te onderzoeken hoe miljarden euro's aan EU-gelden onder Orbán zijn misbruikt, met name bij projecten waarbij geld stroomde naar bedrijven die banden hadden met politieke bondgenoten. Dit corrupte systeem bracht Hongarije in conflict met de EU en bood de Russische invloed de ruimte om te gedijen. Om deze invloed tegen te gaan, heeft Magyar bovendien alle directeuren-generaal van de inlichtingendiensten die door Orbán waren aangesteld vervangen, waarmee een managementlaag werd verwijderd die er al lang van werd beschuldigd de Russische belangen te behartigen.

Deze maatregelen hebben geleid tot onmiddellijke reacties van Russische functionarissen en aan de staat gelieerde commentatoren, die het proces hebben omschreven als een zuivering, waarmee zij onbedoeld bevestigen dat de hervormingen de juiste doelwitten raken. De distantiering van Moskou is door Magyar ook kracht bijgezet met een oproep tot energie-onafhankelijkheid van Rusland, in schril contrast met de afhankelijkheid die onder Orbán werd gecultiveerd. Het streven naar energiediversificatie stelt Hongarije in staat om onafhankelijkere keuzes te maken, wat onder meer blijkt uit het intrekken van het langdurige veto dat de EU-lening van negentig miljard euro aan Kiev blokkeerde, een lening die Oekraïne aanzienlijk zal helpen om weerstand te blijven bieden aan de Russische agressie.

De Europese Unie heeft snel op deze verschuiving gereageerd: zestien miljard euro aan eerder bevroren EU-fondsen werd vrijgegeven na de implementatie van de nieuwe Hongaarse anticorruptiehervormingen. De herstelde relatie bracht Hongarije er ook toe zijn veto tegen de opening van toetredingsonderhandelingen voor Oekraïne en Moldavië in te trekken, vergezeld van de verklaring een einde te willen maken aan de dynamiek van diplomatieke chantage met veto's die de relatie met de EU lange tijd heeft gekenmerkt. Bovendien wappert de vlag van de Europese Unie na twaalf jaar afwezigheid weer op het Hongaarse parlementsgebouw, wat er symbolisch op wijst dat Hongarije niet alleen afstand neemt van Rusland, maar ook actief weer aansluiting zoekt bij het Europese project.

De beleidswijziging heeft ook de betrekkingen van Hongarije met Oekraïne genormaliseerd, wat ertoe heeft geleid dat beide landen een akkoord hebben ondertekend ter bescherming van de rechten van minderheden en dat zij afstand hebben genomen van hun eerdere conflictueuze houding. De regering-Magyar heeft tevens Oekraïense banktegoeden geretourneerd die eerder door de Hongaarse veiligheidsdiensten in opdracht van Orbán in beslag waren genomen, een gebaar dat duidt op een breuk met de ondoorzichtige praktijken die Hongarije voorheen op één lijn brachten met de belangen van Moskou. Ten slotte heeft Hongarije zich aangesloten bij de Oekraïense veroordeling van de Russische beschietingen op de regio met de grootste Hongaarse minderheid, wat een volgend belangrijk teken van geopolitieke heroriëntatie markeert.

Al met al tonen de eerste daden van Magyar een leider die vastbesloten is het systeem te ontmantelen dat Hongarije zestien jaar lang op één lijn met Rusland hield, en de positie van Hongarije binnen Europa te herstellen. Zijn hervormingen tasten de fundamenten van Orbáns macht aan, en de Russische protesten laten zien dat de zuivering Moskou zorgen baart, nu het de controle over het land ziet wegglijden. Met de nederlaag van Orbán heeft Rusland inderdaad een van zijn belangrijkste instrumenten verloren om te interfereren met de EU en haar steun aan Oekraïne. Hierdoor zal de EU daadkrachtiger, eendrachtiger en onafhankelijker kunnen optreden, terwijl Rusland opnieuw een belangrijke bondgenoot verliest op het internationale toneel.