Eritrea slaat toe tegen Ethiopië: legercolonnes rukken op volle kracht op

Ethiopië heeft Eritrese troepen beschuldigd van het lanceren van een verrassingsaanval in het noorden van het land, waarbij zij door delen van Tigray zijn binnengetrokken en tot zestig kilometer zijn opgerukt. Ethiopische functionarissen verklaarden tevens dat de invasie leidde tot een onmiddellijke reactie met de inzet van Ethiopische drones, die naar verluidt een naar het zuiden trekkende Eritrese militaire kolonne hebben bestookt. Hoewel Eritrea officieel ontkent een invasie te zijn gestart, werden zijn troepen waargenomen op Ethiopisch grondgebied, waarbij de troepenverplaatsingen eveneens door onafhankelijke monitoringgroepen zijn gedocumenteerd.

Het incident heeft de langdurige spanningen tussen de twee buurlanden heropend, gevoed door rivaliserende regionale ambities en toenemende instabiliteit. De inval komt op een moment waarop Ethiopië te maken heeft met een van de meest complexe interne veiligheidscrises in jaren, aangezien zeven van de grootste rebellengroeperingen van het land onlangs een strijdverbond hebben gevormd tegen de centrale overheid, waarin bewegingen zijn verenigd die elkaar voorheen bestreden. Ethiopische autoriteiten beschuldigen Eritrea van het financieren en ondersteunen van deze alliantie en stellen dat de grensoverschrijding geen incidentele actie was, maar onderdeel van een bredere strategie om Ethiopië van binnenuit te verzwakken.

Eritrea's besluit om troepen over de grens te verplaatsen komt voort uit bezorgdheid over de toenemende Ethiopische claims op de Rode Zee, waarvoor Addis Abeba toegang eist via een onderhandelde regeling. Ethiopië is ingesloten sinds Eritrea onafhankelijk werd, maar beargumenteert de laatste jaren steeds nadrukkelijker dat toegang tot de zee een existentiële kwestie is, essentieel voor zijn economische ontwikkeling op de lange termijn. Eritrea vreest echter dat deze eisen uiteindelijk als rechtvaardiging kunnen dienen voor militaire druk op de strategische haven van Assab, voornamelijk omdat interne instabiliteit in Ethiopië de regering ertoe kan brengen een agressiever buitenlandbeleid te voeren. In deze context heeft Eritrea mogelijk de krachten gebundeld met de coalitie van rebellengroepen om Ethiopië verder te destabiliseren en dergelijke druk te voorkomen, terwijl het tegelijkertijd met eigen troepen een defensieve bufferzone op Ethiopisch grondgebied heeft ingericht.

Ondanks de plotselinge aanval reageerde Ethiopië snel: het leger drukte zowel de rebellen als de Eritrese troepen terug naar het noorden, nam verschillende steden opnieuw in en bereikte de landsgrens. In het noordwesten van Tigray braken Ethiopische en regionale strijdkrachten door de door Eritrea gesteunde linies van de rebellen en namen zij Shire in, de laatste strategische stad onder controle van de opstandelingen. Meer Ethiopische eenheden verzamelen zich eveneens nabij Bure, dicht bij de route naar Assab, wat de Eritrese vrees versterkt dat Ethiopië de grens zal overschrijden. Als gevolg daarvan trekken ook aan Eritrese zijde troepen zich samen, wat leidt tot een patstelling die met weinig waarschuwing kan escaleren, terwijl beide regeringen elkaar beschuldigen van het voorbereiden van een grootschalige militaire confrontatie.

Het gevaar voor Ethiopië reikt echter verder dan de directe grensstreek, aangezien ook Soedan, Somalië en Egypte, samen met de interne rebellengroepen, ernstige geschillen hebben met de Ethiopische regering. Soedan is gefrustreerd over de Ethiopische steun aan de Rapid Support Forces, Somalië blijft argwanend tegenover de Ethiopische invloed in de regio, en Egypte blijft botsen met Ethiopië over de Grote Ethiopische Renaissance-dam, die de watertoevoer van de Nijl bedreigt. Deze spanningen leidden reeds tot een topoverleg in New Alamein, waar leiders uit Soedan, Eritrea, Somalië en Egypte overeenkwamen de onderlinge samenwerking te verdiepen en buitenlandse inmenging af te wijzen, waarbij zij Ethiopië zien als een destabiliserende actor. Een langdurige oorlog zou Ethiopië er daarom toe dwingen meerdere grenzen tegelijk te verdedigen, terwijl het eveneens strijd moet leveren tegen de rebellengroepen binnen de eigen landsgrenzen.

Over het geheel genomen heeft de Eritrese invasie het tegenovergestelde resultaat opgeleverd van wat de regering in Asmara beoogde, omdat Ethiopische troepen zich nu dichter bij Eritrea en de toegangsweg naar Assab verzamelen. Ethiopië kan elke verdere militaire verplaatsing presenteren als zelfverdediging nadat Eritrese troepen de grens zijn overgestoken, terwijl Eritrea dezelfde troepenopbouw zal beschouwen als een bevestiging dat Ethiopië voornemens is de toegang tot de Rode Zee met geweld af te dwingen. De confrontatie draait niet langer enkel om de controle over Tigray, maar om de vraag of het door land ingesloten Ethiopië zijn afhankelijkheid van de buurlanden kan doorbreken en de machtsverhoudingen in de Hoorn van Afrika kan veranderen. Wat er rond Bure en Assab gebeurt, zal bepalen of de gevechten beperkt blijven tot Ethiopië en Eritrea, dan wel Soedan, Somalië, Egypte en de Ethiopische rebellengroeperingen de ruimte bieden om het gevecht te doen escaleren tot een veel bredere regionale oorlog.