Dlaczego USA nagle wchodzą w wojnę Nigerii i co naprawdę stoi za tą decyzją

W tym materiale przeanalizujemy długofalową strategię Stanów Zjednoczonych wobec Nigerii.

Obecnie, gdy Nigeria zmaga się z narastającym kryzysem bezpieczeństwa i przemocą ze strony bojówek, Stany Zjednoczone – po przedłużającym się okresie bierności – ponownie zaangażowały się aktywnie w kampanię antyterrorystyczną w tym kraju. Interwencja Waszyngtonu w Nigerii nie jest jednak ukierunkowana wyłącznie na zwalczanie terroryzmu; kryją się za nią szersze interesy strategiczne, które z biegiem czasu stają się coraz bardziej widoczne.

W ostatnich miesiącach odnotowano gwałtowny wzrost liczby ataków przeprowadzanych przez grupy bojowników i formacje zbrojne w Nigerii, przy czym odrodzenie i strategiczna ekspansja Prowincji Afryki Zachodniej Państwa Islamskiego (ISWAP) są powszechnie uznawane za jeden z głównych czynników stymulujących tę eskalację. Według Globalnego Indeksu Terroryzmu Państwo Islamskie było odpowiedzialne za około czterdzieści ataków w Nigerii w roku dwa tysiące dwudziestym czwartym; tymczasem w samej pierwszej połowie roku dwa tysiące dwudziestego piątego liczba ta wzrosła do ponad trzystu zamachów. Ugrupowanie to stosuje coraz bardziej wyrafinowane taktyki, w tym skoordynowane uderzenia na kilka obiektów wojskowych jednocześnie. W ramach jednej z takich operacji bojownicy Państwa Islamskiego przeprowadzili nocne ataki na garnizon Monguno, bazę wojskową Pulka oraz obóz wojskowy Benisheikh w północno-wschodniej Nigerii, co doprowadziło do śmierci dowódcy wojskowego i spowodowało poważne uszkodzenia infrastruktury bezpieczeństwa. Ponadto ugrupowanie wkroczyło do wioski Kirshanga, gdzie dokonało brutalnego masowego mordu, zabijając co najmniej dwudziestu siedmiu chrześcijan i podpalając około dziesięciu domów. Atak ten wywołał powszechny paraliż strachu i zaostrzył napięcia międzyreligijne w całym regionie, obnażając jednocześnie krytyczne słabości lokalnego aparatu bezpieczeństwa.

Waszyngton zarzucił władzom nigeryjskim brak podejmowania dostatecznie skutecznych działań w celu powstrzymania Państwa Islamskiego, a uderzenia tej grupy w społeczności chrześcijańskie przedstawił jako pogłębiający się kryzys wymagający zewnętrznej interwencji. Niemniej jednak późniejsza weryfikacja zarzutów dotyczących rzekomego ludobójstwa wskazuje, że jednym z głównych fundamentów amerykańskich twierdzeń były informacje zebrane przez nigeryjskiego właściciela sklepu, Emekę Umegbalasiego, niedysponującego żadnym oficjalnym ani instytucjonalnym poparciem. Pomimo wątpliwego pochodzenia tych doniesień, roszczenia te posłużyły ostatecznie Stanom Zjednoczonym jako podstawa do rozpoczęcia interwencji wojskowej w Nigerii.

Od grudnia Stany Zjednoczone przeprowadzają ataki pociskami manewrującymi Tomahawk po wcześniejszym zidentyfikowaniu pozycji bojowników oraz potwierdziły, że dostarczą nigeryjskim siłom zbrojnym dwanaście śmigłowców szturmowych AH Viper. Zaproponowano również utworzenie w Nigerii stacji tankowania bezzałogowych statków powietrznych, co zwiększyłoby promień operacyjny dronów startujących z Ghany, umożliwiając długotrwałe prowadzenie rozpoznania nad nigeryjską przestrzenią powietrzną. Stany Zjednoczone rozpoczęły ponadto bezpośrednie operacje lądowe w koordynacji z armią nigeryjską. Prezydent Donald Trump oświadczył we wpisie na platformie Truth Social, że wspólna operacja amerykańsko-nigeryjska doprowadziła do eliminacji drugiej osoby w hierarchii dowodzenia Państwa Islamskiego, Abu Bilala al-Minuqiego. Nigeria jednak bezpośrednio zaprzeczyła udziałowi USA w tej operacji, co stawia pod znakiem zapytania kwestie koordynacji i transparentności tego partnerstwa.

Przemoc ze strony tego ugrupowania nie ogranicza się jedynie do terytorium Nigerii. Na Międzynarodowym Porcie Lotniczym im. Diori Hamaniego w Nigrze oraz przyległej Bazie Lotniczej sto jeden, powiązane z Państwem Islamskim odłamy ISWAP i ISSP przeprowadziły wspólnie skomplikowany atak z użyciem bezzałogowców i ładunków wybuchowych na wielu kierunkach jednocześnie. W Kamerunie Państwo Islamskie przeprowadziło uderzenie dronem na siły zbrojne, w wyniku którego zginęło dwudziestu pięciu żołnierzy. Incydenty te potwierdzają, że organizacja ta rozszerza swój zasięg geograficzny, stale wzmacniając przy tym swoje zdolności operacyjne.

Choć Państwo Islamskie utrzymuje aktywną obecność w kilku krajach afrykańskich, uwaga strategiczna USA skoncentrowała się w sposób szczególny na Nigerii, co wskazuje na wyraźne, ukryte interesy energetyczne. W następstwie ograniczenia dostaw ropy naftowej z Bliskiego Wschodu z powodu wojny w Iranie, Nigeria zwiększyła swój eksport na rynki azjatyckie jako dostawca alternatywny, co znacząco podniosło strategiczne znaczenie tego państwa. Plany odwiercenia stu nowych odwiertów naftowych oraz wysiłki koncernu ExxonMobil na rzecz rozszerzenia operacji wierceń morskich wskazują, że Nigeria nie osiągnęła jeszcze swojego maksymalnego potencjału produkcyjnego. Jeśli Stany Zjednoczone skonsolidują swoją pozycję, zanim kraj ten osiągnie pełną wydajność wydobywczą, zyskają większe możliwości integracji z przyszłym rozwojem nigeryjskiego sektora energetycznego. Jednakże nigeryjskie przywództwo opowiedziało się za zatrzymaniem około osiemdziesięciu procent zysków z sektora naftowego dla państwa, co stoi w bezpośredniej sprzeczności z interesami zachodnich koncernów paliwowych – to napięcie wokół alokacji zasobów i warunków inwestycyjnych z biegiem czasu prawdopodobnie przybierze na sile.

W ujęciu ogólnym, obecność USA w Nigerii funkcjonuje jako strukturalny proces konsolidacji długoterminowych wpływów geopolitycznych w bogatym w surowce energetyczne państwie dokładnie w momencie, w którym staje się ono strategicznie nieodzowne. Choć misja antyterrorystyczna zapewnia realne wsparcie w dziedzinie bezpieczeństwa, jednocześnie buduje zależność, która stopniowo ograniczy suwerenność strategiczną Nigerii i pogłębi zewnętrzny wpływ na jej najbardziej kluczowe decyzje.