Dni Putina są policzone: najbogatsi rosyjscy oligarchowie właśnie stworzyli sobie prywatną armię

W niniejszej analizie zbadamy, jak rosyjscy oligarchowie dokonują własnego uzbrojenia.

Według doniesień rosyjskich mediów Gazprom zawarł porozumienie z Ministerstwem Obrony Federacji Rosyjskiej w sprawie utworzenia mobilnych jednostek obrony przeciwlotniczej. W praktyce najbogatsze przedsiębiorstwa powiązane z państwem otrzymały zgodę na finansowanie, wyposażanie i kierowanie własnymi formacjami zbrojnymi w celu ochrony prywatnych aktywów przemysłowych. Decyzja ta fundamentalnie zmienia układ sił między Kremlem a rosyjskimi oligarchami, dając wielkim korporacjom pod bezpośrednią kontrolę uzbrojony personel.

Krok ten ma ogromne znaczenie, ponieważ stanowi kolejny etap demontażu wyłącznego monopolu Kremla na posiadanie sił zbrojnych. Choć jednostki te formalnie podlegają strukturom państwowym, są one finansowane przez korporacje, których obiektów chronią, co daje potężnym grupom interesów biznesowych bezprecedensowy wpływ na zorganizowany personel wojskowy. Zjawisko to jest wysoce niebezpieczne, gdyż oligarchowie dysponują obecnie jednocześnie kapitałem, koneksjami politycznymi oraz formacjami zbrojnymi, co pozwala im w coraz większym stopniu funkcjonować jako niezależne ośrodki władzy poza bezpośrednią kontrolą Kremla. Może to stanowić realne zagrożenie dla władzy w Moskwie, ponieważ elity biznesowe są już skrajnie sfrustrowane miliardowymi stratami finansowymi oraz konfiskatami majątków wynikającymi z trwającej wojny. W miarę pogłębiania się tych napięć Kreml ryzykuje wyhodowanie elit gospodarczych, które będą coraz bardziej skłonne do samodzielnej obrony własnych interesów, niezależnie od decyzji płynących z Moskwy.

Rosja zdecydowała się na takie rozwiązanie, ponieważ mimo posiadania setek zaawansowanych systemów obrony przeciwlotniczej, śmigłowców i myśliwców, nie jest w stanie skutecznie zabezpieczyć swoich strategicznych aktywów. Dotychczasowa rosyjska sieć obrony powietrznej wielokrotnie zawiodła w przeciwdziałaniu ukraińskim atakom dronów dalekiego zasięgu na krajowy sektor energetyczny, które nieprzerwanie penetrują terytorium Rosji na głębokość do dwóch tysięcy pięciuset kilometrów, uderzając w rafinerie, bazy paliwowe i stacje pomp. Nawet przewodniczący Rosyjskiego Związku Przemysłowców i Przedsiębiorców (RSPP), Aleksandr Szochin, przyznał, że sektor prywatny nie jest przystosowany do realizacji zadań z zakresu państwowej obrony przeciwlotniczej. Ochrona infrastruktury krytycznej leży u podstaw obowiązków sił zbrojnych, a przerzucenie tego ciężaru na korporacje jedynie obnaża skalę kryzysu, z jakim boryka się system obrony powietrznej Rosji. Każde udane uderzenie generuje miliardowe straty w rublach przeznaczane na naprawy, powoduje przestoje produkcyjne i zakłócenia w eksporcie, bezpośrednio uderzając w rosyjski budżet, który z trudem radzi sobie z kosztami prowadzenia wojny.

Wbrew oczekiwaniom Moskwy, mobilne grupy ogniowe nie rozwiążą tego problemu, ponieważ historycznie wykazywały one bardzo ograniczoną skuteczność w odpieraniu ukraińskich ataków bezzałogowców. Rosja skopiowała tę koncepcję od Ukrainy, która z powodzeniem stosuje mobilne jednostki obrony przeciwlotniczej oparte na pojazdach typu pickup wyposażonych w karabiny maszynowe. Jednak rosyjskie adaptacje okazały się znacznie mniej efektywne ze względu na przewagę Ukrainy pod względem liczby dronów, stosowanej taktyki oraz doświadczenia operacyjnego. Warto zauważyć, że ukraińskie drony osiągają prędkość do dwustu kilometrów na godzinę i są niezwykle trudne do zneutralizowania ze względu na swoje stosunkowo niewielkie rozmiary, co czyni ich przechwycenie przez mobilne grupy ogniowe wyjątkowo skomplikowanym zadaniem. Choć Rosjanom udaje się strącić niektóre cele, liczne materiały wideo pokazują, jak ukraińskie maszyny bezzałogowe omijają ogień obronny lub skutecznie uderzają w cele pomimo ciągłego ostrzału, co dowodzi, że jednostki te nie wyeliminują źródła problemu.

Gdy te nowe mobilne grupy obrony przeciwlotniczej okażą się niewystarczające, frustracja najbogatszych rosyjskich oligarchów wobec permanentnej nieudolności Ministerstwa Obrony FR w zakresie ochrony rafinerii, rurociągów i innych kluczowych aktywów energetycznych prawdopodobnie jeszcze bardziej wzrośnie. Zamiast rozwiązać fundamentalny problem, Kreml de facto wymaga od dużych korporacji państwowych kompensowania słabości armii poprzez organizowanie i finansowanie własnych sił defensywnych. Przekazanie formacji zbrojnych w ręce oligarchów może sprawić, że staną się oni znacznie trudniejszym celem dla politycznych nacisków i prób zastraszenia ze strony Kremla, jako że nie będą już w pełni zależni od państwowych służb bezpieczeństwa w kwestii ochrony swoich najcenniejszych aktywów. W dłuższej perspektywie może to osłabić jeden z tradycyjnych instrumentów kontroli Kremla, pozwalając wpływowej elicie biznesowej na znacznie odważniejsze kwestionowanie decyzji rządu.

Podsumowując, decyzja ta odzwierciedla głębokie słabości strukturalne państwa rosyjskiego. Zamiast wzmacniać własny aparat wojskowy, Kreml decentralizuje władzę, pozwalając wielkim korporacjom na budowanie formacji zbrojnych wokół ich własnych interesów. Historia uczy, że kiedy elity ekonomiczne kumulują jednocześnie bogactwo, wpływy polityczne i lojalny personel wojskowy, układ sił może ulec przesunięciu na ich korzyść. Obecnie Kreml może tworzyć swoich przyszłych rywali, którzy nie będą już potrzebować Putina do ochrony własnych interesów, co w sposób fundamentalny zmieni strukturę władzy wewnątrz Rosji.