Rosja przygotowuje się do trzeciej wojny czeczeńskiej, gdy stan zdrowia Ramzana Kadyrowa się pogarsza

Dziś pojawiły się ważne wiadomości z Federacji Rosyjskiej.

Rosja balansuje na linie, próbując utrzymać niestabilną Czeczenię oraz tradycyjnie buntowniczy region pod kontrolą. Obecnie, gdy stan zdrowia przywódcy tej niewielkiej republiki uległ znacznemu pogorszeniu, wybuchła walka o władzę, która może zapowiadać nowy konflikt, ponieważ istnieje realne ryzyko, że Moskwa utraci kontrolę nad regionem.

Od dawna krążące plotki o pogarszającym się stanie zdrowia Ramzana Kadyrowa powróciły wraz z doniesieniami o ponownej hospitalizacji i ciężkiej niewydolności nerek. Pod koniec grudnia 2025 roku opuścił on kluczowe wydarzenia i wymagał intensywnego leczenia w Moskwie; według doniesień obecnie przechodzi dializy już w Czeczenii.

Kadyrow jest postrzegany jako jedyna siła utrzymująca Czeczenię w ryzach, ponieważ osobiście kontroluje struktury bezpieczeństwa, tłumi rywalizujące klany, wymusza lojalność wobec Moskwy i zapobiega powrotowi separatyzmu oraz rebelii. Ta stabilność ma charakter spersonalizowany i oparty na przymusie, a jej osłabienie może doprowadzić do ponownego ujawnienia długo tłumionej rywalizacji, grożąc fragmentacją władzy i wymuszając interwencję Kremla w celu utrzymania kontroli.

Potencjalni następcy Ramzana Kadyrowa wywodzą się z kręgu rodziny, elit bezpieczeństwa oraz administratorów lojalnych wobec Moskwy. Magomied Daudow, przewodniczący czeczeńskiego parlamentu i premier, zarządza wewnętrznym aparatem politycznym i represyjnym, oferując ciągłość i kontrolę instytucjonalną atrakcyjną dla Kremla, dlatego jest postrzegany jako kandydat zdolny do zachowania stabilności systemu. Apti Ałaudinow, dowódca sił specjalnych Achmat, kieruje czeczeńskimi oddziałami na Ukrainie i ponosi odpowiedzialność bojową, co czyni go popularnym w kręgach militarystycznych oraz sygnalizuje jego wiarygodność i widoczną lojalność wobec Moskwy. Achmat Kadyrow, 20-letni najstarszy syn Ramzana, pełni funkcję p.o. wicepremiera oraz ministra sportu, co czyni go dla Moskwy opcją dynastyczną, pozwalającą zachować władzę klanu Kadyrowów bez natychmiastowych wstrząsów. Jeśli zostanie wybrany najbardziej popularny wariant, czyli syn Kadyrowa, pomoże to utrzymać równowagę sił. Wielu mieszkańców Czeczenii obawia się, że zmiana rządzącego klanu wpłynie na ich sytuację finansową, a elity korzystały z rządów Kadyrowa, co sprawia, że są one bardziej lojalne wobec niego osobiście niż wobec Putina czy Moskwy. Mimo rywalizacji między kandydatami, to w Moskwie zapadnie decyzja, kto odziedziczy władzę po Ramzanie Kadyrowie.

Precedens jest jednoznaczny: ojciec Ramzana Kadyrowa, Achmat Kadyrow, początkowo walczył przeciwko Rosji, następnie przeszedł na jej stronę i później został zamordowany, przy czym pojawiały się pogłoski o milczącym przyzwoleniu Moskwy. Ramzan zaakceptował zaproponowany mu układ: władzę i zasoby w zamian za absolutną lojalność. Legitymizacja w Czeczenii jest więc konstruowana, a nie dziedziczona, i opiera się na aprobacie Kremla. Państwo rosyjskie przedkłada posłuszeństwo nad popularność czy pochodzenie, a niezależnie od tego, kto zostanie wybrany, rosyjskie media państwowe przedstawią go jako prawowitego następcę.

Mimo to może dojść do starcia, jeśli czeczeńskie elity lub siły społeczne wyniosą na szczyt lokalnie preferowanego następcę, którego Moskwa odrzuci, co doprowadzi do podziału władzy. Z kolei narzucony przez Kreml lider może napotkać opór ze strony sieci nadal żywiących sympatie prokadyrowskie lub antyrosyjskie, mimo lat represji. Każda z tych rozbieżności grozi fragmentacją władzy, odrodzeniem rywalizacji klanowej i wymuszeniem bezpośredniej interwencji Kremla. Taki rozwój wydarzeń obnażyłby kruchość stabilności po usunięciu osobistej kontroli Kadyrowa i zwiększył prawdopodobieństwo odnowienia konfliktu.

Spór o sukcesję może szybko eskalować w kierunku zamachów, czystek elit oraz protestów tłumionych siłą. W bardziej radykalnym scenariuszu uzbrojone frakcje mogą zmobilizować własnych zwolenników, przekształcając konflikt polityczny w otwartą przemoc i przywołując widmo trzeciej wojny czeczeńskiej. Kadyrowowie lub rywalizujące grupy mogłyby przerzucić zaprawionych w boju żołnierzy z Ukrainy, by zakwestionować każdą decyzję, nawiązując do dynamiki próby puczu Grupy Wagnera. Ukierunkowane zabójstwa, represje i możliwe odrodzenie partyzantki zdestabilizowałyby republikę i nadwyrężyły zdolność Moskwy do powstrzymania rozlania się konfliktu, zwłaszcza że wojna na Ukrainie wkrótce wejdzie w czwarty rok.

Ogólnie rzecz biorąc, niezależnie od tego, czy wydarzenia przerodzą się w trzecią wojnę czeczeńską, walka o przywództwo w Czeczenii niesie ze sobą ogromne ryzyko. Stabilność regionu opiera się na spersonalizowanym, represyjnym systemie pozbawionym trwałych instytucji. Każda zmiana władzy wystawi na próbę zdolność Moskwy do równoważenia interesów klanów, sił bezpieczeństwa i systemu patronatu bez prowokowania przemocy.

W czasie, gdy Rosja jest już przeciążona militarnie, gospodarczo i politycznie, chaos sukcesyjny w Czeczenii grozi odciągnięciem uwagi i zasobów. Nawet kontrolowane przejście władzy będzie wymagało stałego nadzoru, podczas gdy źle zarządzona zmiana może rozpalić nowy konflikt wewnętrzny w najgorszym możliwym momencie dla Kremla.