Misoogsten in heel Rusland nu boeren zonder brandstof komen te zitten

Vandaag komt het belangrijkste nieuws uit de Russische Federatie.

De eerste tekenen van ernstige ontregeling in de agrarische sector zijn reeds zichtbaar op de Krim, waar landbouwers waarschuwen dat het huidige oogstseizoen dreigt te mislukken doordat brandstoftekorten de inzet van landbouwmachines belemmeren. Tractoren, combine-oogstmachines en vrachtwagens zijn volstrekt afhankelijk van een ononderbroken aanvoer van diesel; zodra de brandstofvoorraden opdrogen, komt het werk op het land stil te liggen, zelfs wanneer de gewassen rijp zijn om te worden binnengehaald. Dit scenario voltrekt zich reeds in verschillende delen van het schiereiland Krim, waar ernstige brandstoftekorten heersen, tankstations droogstaan, grote detailhandelaren rantsoeneringen toepassen en diverse landbouwbedrijven de werkzaamheden staken omdat zij hun machinepark niet meer kunnen voltanken. De Russische autoriteiten hebben erkend dat de slagen tegen de infrastructuur tot brandstoftekorten leiden, terwijl Oekraïense aanvallen herhaaldelijk gericht waren op brandstofopslag- en distributiefaciliteiten op de Krim. Deze ontregeling is bijzonder schadelijk tijdens de oogstperiode, aangezien zelfs een korte onderbreking tot definitieve verliezen kan leiden wanneer rijpe gewassen te lang op het veld blijven staan en aangetast worden door weersinvloeden, vocht of overrijping.

Dezelfde brandstofcrisis treft nu ook de veel grotere landbouwregio's Rostov, Krasnodar en Stavropol, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor circa twintig procent van de Russische graanproductie. Verstoringen in deze gebieden kunnen daardoor de landelijke graantoevoer en de voedselprijzen in het gehele land beïnvloeden, in plaats van beperkt te blijven tot een lokaal probleem op de Krim. Landbouwers in de regio Rostov maken melding van werknemers die een halve dag in de rij staan voor brandstof, terwijl de dieselprijzen scherp zijn gestegen en de bevoorrading van tractoren en combines op het land steeds moeilijker te garanderen valt.

Gelijksoortige tekorten zijn tevens gemeld in Voronezj, Lipetsk, Tambov, Sverdlovsk, Basjkirië en Jakuetië, waardoor de schaarste aan brandstof zich gelijktijdig over meerdere belangrijke landbouwgebieden uitstrekt. Begin juli had Rusland pas circa 1,3 tot 1,5 miljoen hectare geoogst, vergeleken met meer dan 4 miljoen hectare in dezelfde periode vorig jaar, hoewel ook ongunstige weersomstandigheden bijdroegen aan de tragere opstart. Alleen al in de regio Rostov schatten vertegenwoordigers van de landbouwsector dat het verstrijken van de optimale oogsttermijnen kan leiden tot gewasverliezen tot wel vijftien procent.

Mislukte oogsten in verschillende regio's zullen Rusland niet van de ene op de andere dag zonder voedsel zetten, maar maken het dagelijks leven wel duurder door het beschikbare aanbod te verkleinen en de prijzen van basiseisen op te drijven. Rusland kampt reeds met een hardnekkige inflatie, waarbij de consumentenprijzen sinds het begin van het jaar tot eind augustus met vier komma zevenenzestig procent zijn gestegen, terwijl officiële gegevens wijzen op aanhoudende prijsstijgingen voor basisvoedingsmiddelen. Wanneer landbouwers minder graan, zonnebloempitten en andere gewassen binnenhalen, beschikken voedselproducenten over minder grondstoffen, terwijl ook transport en verwerking kostbaarder worden bij schaarste aan brandstof. Voedselproducenten en detailhandelaren moeten deze hogere operationele kosten doorberekenen, wat de prijzen van basisproducten zoals brood, vlees en zuivel verder opdrijft.

Dit sluit rechtstreeks aan bij de bredere strategie van Oekraïne om het behoud van de Krim voor Rusland steeds moeilijker en kostbaarder te maken, terwijl tevens de economische prijs van de voortgezette oorlog voor Moskou wordt verhoogd. Oekraïense aanvallen op de brandstofinfrastructuur veroorzaken nu al tekorten die het transport, de landbouw en het dagelijks leven op het gehele schiereiland ontregelen. Hierdoor wordt Moskou gedwongen meer middelen aan te wenden om de Krim te bevoorraden en tegelijkertijd de daar gelegerde strijdkrachten te ondersteunen. Naarmate voedsel en brandstof duurder worden, moeten gewone Russen een groter deel van hun inkomen besteden aan primaire levensbehoeften, waardoor de oorlog steeds moeilijker los te zien valt van het dagelijks leven. Tegelijkertijd staat Moskou voor de keuze hoe de schaarse brandstofvoorraden te verdelen: prioritering van het leger of het ombuigen van brandstofstromen naar de landbouw, het transport en de civiele vraag. Het toewijzen van meer brandstof aan de strijdkrachten laat minder ruimte over voor de economie, terwijl het terugbrengen van voorraden naar de civiele sector de logistieke ondersteuning van de Russische troepen en het functioneren van de Krim bemoeilijkt. Deze spagaat stelt Oekraïne in staat om op beide fronten tegelijk druk uit te oefenen, waardoor de Krim moeilijker te behouden is en de maatschappelijke onvrede over de oorlog en het staatsapparaat toeneemt.

Over het geheel genomen legt de brandstofcrisis bloot hoe afhankelijk de Russische oorlogsindustrie is van dezelfde infrastructuur die de civiele economie draaiende houdt. Elke grote verstoring dwingt Moskou tot een keuze of de schaarse brandstofcapaciteit moet worden ingezet ter ondersteuning van de strijdkrachten dan wel voor het in stand houden van de economie en het functioneren van de Krim. Dat verleent de Oekraïense aanvallen een bredere strategische impact, aangezien schade aan één onderdeel van het Russische brandstofsysteem zich snel gelijktijdig kan uitbreiden naar andere sectoren van de economie. Hoe dieper deze druk doorwerkt, des te moeilijker wordt het voor Moskou om de oorlog voort te zetten zonder de militaire operaties of de binnenlandse stabiliteit aan te tasten.