Burgeroorlog Soedan: Rusland ruilt militaire steun voor zeldzame aardmetalen

Vandaag komt het belangrijkste nieuws uit de Republiek Soedan.

Soedan heeft Rusland een omvangrijk pakket aan economische stimulansen aangeboden dat de betrekkingen tussen beide landen aanzienlijk kan verdiepen. Tijdens een ontmoeting met Poetin stelde de Soedanese leider Abdel Fattah al-Burhan toegang voor tot mijnbouwprojecten voor goud, koper en andere grondstoffen, alsmede de oprichting van een Russische vrije economische zone aan de Rode Zee. Het voorstel omvat tevens opslagfaciliteiten voor brandstof en graan, nieuwe logistieke knooppunten en een rol voor Russische bedrijven bij de uitbreiding van het Soedanese spoorwegnet. In ruil daarvoor hoopt Soedan wapenleveranties, investeringen en politieke ruggensteun te verwerven in de aanhoudende strijd tegen de Soedanese Rapid Support Forces.

Het aanbod heropent een lang gekoesterde Russische strategische doelstelling, aangezien Moskou reeds sinds tweeduizend zeventien tracht een marinebasis in Soedan te vestigen. Een dergelijke basis zou Rusland toegang verschaffen tot een van 's werelds belangrijkste maritieme handelsroutes. Hoewel het recente initiatief zich richt op een economische zone in plaats van een expliciete militaire faciliteit, zou een dergelijke regeling Rusland alsnog voorzien van magazijnen, transportverbindingen en bevoorrechte toegang tot de Soedanese kust. Dat zou Rusland in staat stellen een stevigere positie in de regio op te bouwen zonder onmiddellijk een marinebasis te openen, wat de politieke weerstand vermindert terwijl het fundament wordt gelegd voor een diepere betrokkenheid. Er is echter nog geen definitieve overeenkomst ondertekend; het voorstel blijft vooralsnog een intentieverklaring in plaats van een bindende afspraak.

Soedans belang bij het aanhalen van de banden wordt ingegeven door de slepende oorlog tegen de Rapid Support Forces, wat de noodzaak tot wapenleveranties vergroot. Hoewel Soedan reeds gebruikmaakt van lichte wapens en Kornet-antitank-systemen van Russische makelij, heeft het militaire apparaat behoefte aan omvangrijker ondersteuning om de strijd te continueren. Concreet verlangen de Soedanese strijdkrachten drones, luchtverdedigingssystemen, munitie en reserveonderdelen om operaties te onderhouden en verliezen op het gevechtsveld te keren. Daarnaast hecht Soedan grote waarde aan Moskou's diplomatieke invloed, aangezien Rusland politieke ruggensteun kan bieden binnen de Verenigde Naties en de Soedanese militaire leiding kan afschermen van internationale druk rond de oorlogvoering en de verslechterende humanitaire situatie.

De Soedanese behoeften sluiten naadloos aan bij Ruslands bredere Afrika-strategie. Rusland bouwt immers frequent betrekkingen op met regeringen die geconfronteerd worden met conflicten, instabiliteit of internationaal isolement, door militaire bijstand te verlenen en zichzelf te presenteren als alternatief voor westerse invloed. Deze benadering stelt Rusland in staat partnerschappen aan te gaan met staten wier leiders militaire steun behoeven om aan de macht te blijven. Dit stelt Rusland in staat om trainingen, wapenleveranties en directe militaire ruggensteun te bieden, wat een afhankelijkheid creëert die voortdurende ondersteuning vereist en invloed op lange termijn genereert. In ruil daarvoor krijgt Rusland toegang tot minerale hulpbronnen, infrastructuurprojecten en strategisch belangrijke faciliteiten voor zijn Afrika-korps.

Het verwerven van een positie aan de Rode Zee zou Rusland echter belangrijke voordelen bieden die verder reiken dan langdurige invloed in Soedan alleen. Deze zeestraat verbindt Europa en Azië via het Suezkanaal en behoort tot de drukste corridors van de mondiale maritieme handel. Toegang tot de Soedanese kustlijn zou Rusland derhalve hefboomwerking verlenen over een maritiem knooppunt dat reeds gekenmerkt wordt door hevige geopolitieke concurrentie. Een dergelijke ontwikkeling zou onvermijdelijk de druk verhogen op de Verenigde Staten, Europese mogendheden, Egypte en Saoedi-Arabië, die allen zwaarwegende belangen hebben bij het handhaven van hun invloed op de veiligheid en handelsstromen in de Rode Zee.

Over het geheel genomen toont Soedans voorstel aan hoe de verzwakte positie van het land na jaren van strijd past binnen Ruslands bredere strategie om zijn invloed in Afrika uit te breiden. Indien het voorstel werkelijkheid wordt, zou Moskou aanzienlijk meer kunnen winnen dan louter mijnbouwcontracten, waaronder nieuwe infrastructuurprojecten en een strategische positie aan de Rode Zee na jaren van vruchteloze pogingen. De Soedanese burgeroorlog maakt spoorlijnen, opslagfaciliteiten en andere grote investeringen echter ook risicovoller, kostbaarder en moeilijker te realiseren. Rusland zal derhalve moeten afwegen of Soedans strategische waarde op de lange termijn een omvangrijke commitment rechtvaardigt op een moment dat een groot deel van zijn kapitaal, materieel en politieke aandacht gebonden blijft aan de oorlog in Oekraïne.