Ogromne pożary wstrząsają Rosją, gdy ukraińskie ataki stają się coraz silniejsze i intensywniejsze

Dzisiejszy przegląd sytuacji przynosi istotne doniesienia z Federacji Rosyjskiej.

Ukraina przeprowadziła tam kolejną wyniszczającą falę uderzeń wymierzonych w rosyjski przemysł naftowy, rażąc w ostatnim czasie między innymi wszystkie pięć największych rafinerii w kraju: w Omsku, Kiriszach, Riazaniu, Niżnym Nowogrodzie oraz Jarosławiu. Skala tych operacji staje się dla Moskwy poważnym wyzwaniem strategicznym i obnaża głębokie słabości rosyjskiej obrony przeciwlotniczej, ponieważ ukraińskie bezzałogowce wielokrotnie przełamują osłonę teoretycznie zabezpieczonych, kluczowych obiektów przemysłowych.

Najnowsze uderzenie miało miejsce w Wołgogradzie, gdzie na terenie rafinerii należącej do koncernu Łukoil wybuchły rozległe pożary po trafieniu przez ukraińskie drony dwóch kluczowych instalacji przerobowych, odpowiadających za około siedemdziesiąt procent pierwotnych mocy przerobowych ropy naftowej tego zakładu. Uszkodzeniu uległy również zbiorniki magazynowe, jednak to rozległe zniszczenia obu jednostek technologicznych niosą ze sobą najpoważniejsze konsekwencje, gdyż rafineria w Wołgogradzie przetwarza około piętnastu milionów ton surowca rocznie, co stanowi blisko pięć procent całkowitych mocy rafineryjnych Rosji.

W następstwie rozejmu energetycznego wiązanego z prezydentem USA Donaldem Trumpem Rosja zyskała czas na remont uszkodzonych rafinerii i odbudowę wolumenu produkcji; rosyjski przerób ropy wzrósł wówczas o około dwadzieścia pięć procent, co wpisywało się w dążenia Moskwy do odtworzenia sektora generującego ogromne wpływy budżetowe na finansowanie wysiłku wojennego.

Obecnie Ukraina niweluje efekty tej odbudowy, ponieważ rafinerie oraz powiązana z nimi infrastruktura w rejonie Wołgogradu, Omska, Kiriszy, Saratowa, rafinerii Afipski, Riazania, Niżnego Nowogrodu, Jarosławia, Ufy oraz Samary dysponują łącznie mocami przerobowymi rzędu stu pięćdziesięciu milionów ton rocznie. Gdyby dwadzieścia do trzydziestu procent tego potencjału generowało produkty przeznaczone na eksport o wartości siedmiuset dolarów amerykańskich za tonę, potencjalne roczne przychody brutto ze sprzedaży eksportowej wyniosłyby w przybliżeniu od dwudziestu jeden do trzydziestu jeden miliardów dolarów amerykańskich, co obrazuje skalę stawki ekonomicznej dla Rosji.

W Omsku, gdzie funkcjonuje największa rafineria w Rosji o zdolnościach przerobowych wynoszących około dwudziestu dwóch milionów ton rocznie, mieszkańcy informowali o długotrwałych eksplozjach, pożarach oraz aktywności obrony przeciwlotniczej podczas kolejnego nalotu ukraińskich bezzałogowców. Zbliżone pod względem skali i powagi uszkodzenia odnotowano w rafinerii w Kiriszach; zakład ten, zdolny do przerobu około dwudziestu milionów ton surowca rocznie, również stał się celem ukraińskich dronów. Późniejsze analizy wykazały uszkodzenia trzech instalacji przerobu pierwotnego, infrastruktury związanej z produkcją oleju opałowego, systemu wody chłodniczej oraz rurociągów przesyłowych. Tak rozległe zniszczenia w obrębie zakładów rafineryjnych mają szczególnie dotkliwe skutki, gdyż naprawa wzajemnie powiązanych ciągów technologicznych wymaga znacznie dłuższego czasu, wyspecjalizowanych komponentów oraz szeroko zakrojonych testów rozruchowych.

W Saratowie w kolejnym zakładzie należącym do koncernu Rosnieft, przetwarzającym około siedmiu milionów ton ropy rocznie, wybuchły liczne pożary wywołane uderzeniami ukraińskich dronów. Rafineria Afipski w Krasnodarze, dysponująca mocami przerobowymi na poziomie około sześciu milionów ton, również doświadczyła eksplozji i pożarów w trakcie zmasowanego ataku bezzałogowców. Zakład w Riazaniu, którego zdolności przerobowe przekraczają siedemnaście milionów ton rocznie, został objęty kilkoma potężnymi pożarami po kolejnym ukraińskim uderzeniu. Rafineria ta wytwarza benzynę, olej napędowy oraz paliwo lotnicze, przez co zakłócenia jej pracy rzutują bezpośrednio zarówno na rynek cywilny, jak i na logistykę wojskową. Kolejne uderzenia odnotowano w Jarosławiu, gdzie ogień pojawił się na terenie tamtejszej rafinerii, oraz w Kstowie, gdzie w płomieniach stanęła potężna rafineria NORSI. W Baszkortostanie drony uderzyły w rafinerię Basznieft-Nowoił w Ufie, gdzie przez kilka dni płonęła instalacja reformingu katalitycznego, co doprowadziło do uszkodzenia aparatury kluczowej dla wytwarzania komponentów benzyn. Ponadto Ukraina zaatakowała rafinerię w Nowokujbyszewsku w rejonie Samary, zakład przetwarzający około dziewięciu milionów ton ropy rocznie i produkujący paliwo lotnicze obok innych wyrobów naftowych.

Łącznie te ukraińskie uderzenia godzą w rosyjskie moce przerobowe, podaż paliw na rynku wewnętrznym, wpływy z eksportu oraz wojskowe łańcuchy zaopatrzenia. Powtarzające się ataki ograniczają również zdolność Rosji do relokacji systemów obrony przeciwlotniczej w celu osłony obiektów przemysłowych rozmieszczonych na rozległym terytorium. Rosnąca liczba pożarów w rafineriach wskazuje, że rosyjska obrona z trudem przeciwdziała skutecznym przełamaniom przestrzeni powietrznej, do tego stopnia, iż rosyjski system obrony przeciwlotniczej znalazł się na granicy załamania.

W ujęciu całościowym, wraz z kumulacją potwierdzonych zniszczeń, Rosja staje w obliczu długotrwałych przestojów produkcyjnych oraz coraz bardziej kosztownych prac remontowych. Stanowi to odpowiedź Ukrainy na przerwę operacyjną, która pozwoliła rosyjskiemu sektorowi rafineryjnemu na odbudowę potencjału bez jednoczesnego wstrzymania uderzeń w ukraińską infrastrukturę. Rosja liczyła na przywrócenie dochodów ze sprzedaży ropy przy jednoczesnym kontynuowaniu działań wojennych, jednak Ukraina dowodzi, że odtworzone moce wytwórcze pozostają podatne na ataki, a każda wyremontowana rafineria może ponownie stać się celem – z tą różnicą, że obecne uderzenia ukraińskie są znacznie bardziej precyzyjne i niszczycielskie.