Amerykańskie porty odrzucają rosyjskie statki i zatrzymują ważną umowę dieslową zawartą z Moskwą

Najważniejsze dzisiejsze doniesienia napływają ze Stanów Zjednoczonych.

W ostatnim czasie rosyjski tankowiec przewożący blisko trzysta tysięcy baryłek rosyjskiego oleju napędowego, zmierzający w kierunku Nowego Jorku, niespodziewanie zawrócił zaledwie siedemset kilometrów przed portem docelowym. Nie jest to pierwszy tego typu przypadek – łącznie już trzy zbiornikowce paliwowe objęte porozumieniem zawartym przez Trumpa z Rosją w sprawie dostaw oleju napędowego zmieniły kurs i zaczęły oddalać się od wód terytorialnych USA. W ubiegłym miesiącu Moskwa deklarowała załadunek czterech tankowców z olejem napędowym przeznaczonym na rynek amerykański, jednak wicepremier Federacji Rosyjskiej Aleksandr Nowak skorygował później tę liczbę do trzech jednostek znajdujących się w trasie, a obecnie wszystkie z nich zmieniły kurs.

Przyczyną takiego obrotu spraw jest odmowa przyjęcia rosyjskich jednostek w portach przez szereg amerykańskich przedsiębiorstw oraz gubernatorów stanowych. Gubernator stanu New Jersey Mikie Sherrill publicznie określiła porozumienie Trumpa z Rosją dotyczące oleju napędowego mianem skorumpowanego i nielegalnego, ostrzegła operatorów portów oraz terminali przed rozładunkiem rosyjskiego paliwa, a także zapowiedziała analizę dostępnych środków prawnych – w tym ewentualnych regulacji na poziomie stanowym – mających na celu zablokowanie dostaw w infrastrukturze New Jersey, która obsługuje znaczną część importu produktów ropopochodnych na Wschodnim Wybrzeżu USA. W świetle obowiązującego prawa Stany Zjednoczone nie mogą legalnie importować rosyjskich produktów naftowych, ponieważ ustawa przyjęta po rosyjskiej inwazji na Ukrainę zakazuje tego rodzaju przywozu bez uprzedniej zgody Kongresu.

Wśród wskazywanych konsekwencji prawnych wymienia się sankcje cywilne oraz karne, mogące odpowiadać pełnej wartości ładunku – sięgającej milionów dolarów – a także dalszą odpowiedzialność odszkodowawczą w przyszłości. Dodatkowo część tankowców należących do rosyjskiej floty cieni jest objęta sankcjami, które zakazują im zawijania do amerykańskich portów. Z tego względu amerykańskie podmioty obawiają się zarzutu współudziału w nielegalnych transakcjach, poważnych strat wizerunkowych oraz ryzyka regulacyjnego, nawet pomimo twierdzeń obecnej administracji, jakoby wydana licencja legalizowała tego typu operacje. Opozycja polityczna przedstawia ponadto ten import jako źródło dochodów wspierających finansowanie wojny Rosji przeciwko Ukrainie, które w niewielkim stopniu przyczynia się do realnego obniżenia cen paliw w USA lub rozwiązania strukturalnych problemów podażowych, co dodatkowo potęguje presję polityczną wywieraną na amerykański biznes.

W rezultacie wejście rosyjskich tankowców zostało w praktyce zablokowane przez same władze lokalne oraz podmioty gospodarcze, gdyż żadna amerykańska spółka ani terminal portowy nie zdecydowały się na przyjęcie i rozładunek surowca. W miarę narastania napięć politycznych po zwycięstwie Partii Demokratycznej w wyborach środka kadencji oraz wzrostu gotowości organów stanowych do otwartego sprzeciwu wobec rosyjskiego importu, rosyjskie zbiornikowce zrezygnowały z kontynuowania rejsu, zmieniły kurs i skierowały się w stronę Brazylii. Wobec narastającego oporu ze strony amerykańskich ustawodawców oraz sektora prywatnego porozumienie Trumpa z Putinem w sprawie oleju napędowego ulega szybkiemu rozkładowi. Oczekuje się, że ostatni rosyjski tankowiec postąpi analogicznie i również zmieni kurs, zamiast ryzykować postój u wybrzeży Wschodniego Wybrzeża USA w oczekiwaniu na zezwolenie, które najprawdopodobniej nigdy nie zostanie wydane.

Dla Rosji jest to wyjątkowo niekorzystny rozwój wydarzeń, ponieważ pilnie potrzebowała ona wznowienia eksportu oleju napędowego, który w ramach zawartej umowy miał przynieść nawet osiem miliardów dolarów przychodu. W obliczu kurczących się dochodów naftowych Rosji – mimo rosnących cen ropy na rynkach światowych – Moskwa potrzebowała tego zastrzyku finansowego na dalsze prowadzenie działań wojennych. Co istotne, strona rosyjska w dużej mierze oparła swoje kalkulacje na tej perspektywie, wznawiając produkcję oraz wykorzystując tymczasowe wstrzymanie ukraińskich uderzeń do odbudowy zniszczonych rafinerii. Kreml zakładał, że zdoła wznowić eksport przy mniejszych ograniczeniach, jednak jeśli porty i przedsiębiorstwa odmówią zakupu rosyjskiego oleju napędowego, Rosja utraci szansę na wielomiliardowe zyski, podczas gdy Ukraina zyska świeżo wyremontowane obiekty infrastruktury energetycznej jako potencjalne cele kolejnych ataków.

W szerszym ujęciu sytuacja ta obnaża fundamentalną słabość rosyjskiej strategii gospodarczej, gdyż samo posiadanie nadwyżek ropy naftowej i oleju napędowego na sprzedaż ma znikome znaczenie, jeśli międzynarodowi odbiorcy nie są skłonni ich nabywać. Moskwa liczyła, że poprawa relacji z Waszyngtonem ponownie otworzy przed nią lukratywny rynek zbytu, jednak opór polityczny oraz ryzyko prawne okazały się silniejsze niż obietnice Trumpa. Co ważniejsze, przypadek ten dowodzi, że Rosja nie może polegać wyłącznie na porozumieniach politycznych jako instrumencie przełamywania własnej izolacji gospodarczej. Każda odrzucona partia surowca generuje dodatkową presję na rosyjskie przychody eksportowe, krajowe pojemności magazynowe oraz zdolność do finansowania wojny. Rosja może wprawdzie odbudować swoje moce rafineryjne, lecz znalezienie nabywców gotowych kupować jej produkty staje się wyzwaniem zupełnie innego rzędu.