Turcja wchodzi z Ukrainą do gry i karze Rosję za zatopienie jej okrętów wojennych

W tym materiale wideo przeanalizujemy rosnące zaangażowanie Turcji w walkę z Rosją.

W tym kontekście Turcja zrywa ze swoją dotychczasową neutralnością, podczas gdy Rosja oskarża Ankarę o wspieranie Ukrainy w przekształcaniu Morza Czarnego w nowy teatr działań wojennych wymierzonych w Moskwę. Dla Kremla scenariusz ten staje się cichym strategicznym koszmarem – po tym, jak siły rosyjskie zaatakowały statki handlowe należące do tureckich armatorów, Turcja zacieśnia współpracę z Ukrainą i przygotowuje się do ukarania Moskwy na arenie morskiej.

Pierwsze sygnały ostrzegawcze napłynęły z samej Moskwy, gdy rosyjskie źródła zaczęły zarzucać Turcji udzielanie pomocy Ukrainie w basenie Morza Czarnego. Oskarżenia koncentrowały się wokół lotów patrolowych tureckich samolotów nad tym regionem, co Rosja zinterpretowała jako działania bezpośrednio powiązane z operacjami wojskowymi na morzu. Za pomocą tej narracji Rosja zaczęła redefiniować swój język dyplomatyczny wobec Ankary, pozycjonując ją jako uczestnika kampanii, która czyni rosyjską żeglugę na Morzu Czarnym coraz bardziej niebezpieczną.

Niepokój ten wynika bezpośrednio ze zdolności Ukrainy do skutecznego paraliżowania i utrudniania ochrony rosyjskich szlaków komunikacyjnych na Morzu Czarnym. Siły ukraińskie systematycznie uderzają w rosyjskie aktywa marynarki wojennej, wywierają presję na trasy handlowe i zagrażają korytarzom morskim, których Rosja używa do łączenia Krymu ze swoim zapleczem logistycznym na wybrzeżu. Celem strategicznym jest przechwytywanie rosyjskich jednostek, okrętów eskortujących oraz konwojów zaopatrzeniowych w momentach, gdy poruszają się one przez najbardziej odsłonięte akweny. Każde dodatkowe wsparcie w zakresie rozpoznania i śledzenia tych ruchów daje Ukrainie znacznie większe szanse na zlokalizowanie i porażenie tych celów, zanim zdołają one dotrzeć do bezpiecznych portów.

Powyższe oskarżenia pojawiły się w momencie, gdy Turcja już wcześniej zaczęła odchodzić od swojej dotychczasowej polityki balansowania między Rosją a Zachodem. Przez lata Ankara utrzymywała relacje handlowe z Moskwą, pozostając jednocześnie filarem NATO i dbając o zachowanie własnego marginesu manewru w basenie Morza Czarnego. Ta równowaga ulega obecnie wyraźnemu zachwianiu. Turcja ponownie potwierdziła, że nie uznaje rosyjskiej aneksji Krymu, przy jednoczesnym drastycznym ograniczeniu importu rosyjskiej ropy naftowej typu Ural – z poziomu trzystu tysięcy baryłek dziennie w ubiegłym roku do około stu sześćdziesięciu tysięcy baryłek dziennie w maju bieżącego roku. Poprawie ulegają również relacje z Waszyngtonem, które przez lata pozostawały napięte ze względu na zakup przez Turcję rosyjskich systemów obrony przeciwlotniczej S-400, co skutkowało nałożeniem amerykańskich sankcji i wykluczeniem Ankary z programu F-35. Obecnie wznowiono negocjacje w sprawie zakupu myśliwców F-16, a amerykańscy oficjele otwarcie rozważają możliwość powrotu Turcji do programu F-35.

Rosyjska presja na Turcję wykroczyła poza retorykę dyplomatyczną jeszcze przed sformułowaniem tych zarzutów. Pod koniec maja siły rosyjskie zaatakowały należący do tureckiego właściciela masowiec ANT, gdy ten płynął z rejonu Odessy w kierunku Turcji, co wywołało pożar na pokładzie i doprowadziło do zranienia dwóch członków załogi. Późniejsze oskarżenia pod adresem tureckich samolotów patrolowych posłużyły Moskwie jako narzędzie do ex post uzasadnienia działań o charakterze koercyjnym, które zostały już wcześniej podjęte. Przedstawiając aktywność operacyjną Ankary jako część ukraińskiej kampanii czarnomorskiej, Rosja próbowała celowo zatrzeć granicę między żeglugą powiązaną z kapitałem tureckim a pełnoskalową wojną morską.

Tego rodzaju naciski niosą ze sobą ogromne ryzyko strategiczne, ponieważ Turcja nie jest aktorem w basenie Morza Czarnego, którego Rosja może traktować w sposób rutynowy czy lekceważący. Ankara kontroluje cieśniny łączące Morze Czarne z Morzem Śródziemnym, co daje jej potężny instrument wpływu na wszelki ruch wchodzący i wychodzący z tego regionu. Turcja dysponuje również potencjałem morskim i powietrznym zdolnym do skutecznej projekcji siły w całym akwenie, co potwierdziły niedawne manewry w ramach doktryny Mavi Vatan, w których zaangażowano fregaty, okręty podwodne, samoloty patrolowe, drony oraz bezzałogowe jednostki nawodne. Gdyby Ankara zaangażowała choćby część tych zdolności wspierając wysiłki Ukrainy, Rosja musiałaby się liczyć z drastycznym zwiększeniem wrogiego rozpoznania, presją systemów bezzałogowych oraz skokowym wzrostem ryzyka operacyjnego przy każdym manewrze na Morzu Czarnym. Moskwa nie mierzyłaby się wówczas wyłącznie z zagrożeniem generowanym z ukraińskiego wybrzeża, ale z potężnym państwem członkowskim NATO, które kontroluje południowe wrota tego morza.

Podsumowując, Rosja popełnia poważny błąd strategiczny, ponieważ mechanizmy nacisku, które okazują się skuteczne wobec słabszych sąsiadów, nie przynoszą takich samych rezultatów w relacjach z Turcją. Ankara posiada własną wagę militarną, autonomiczne ambicje regionalne oraz historycznie dowiedzioną zdolność do odpowiadania na zagrożenia poprzez zwiększanie własnych lewarów nacisku, a nie ustępstwa. Jeśli Moskwa będzie nadal próbowała zastraszać Turcję za pomocą bezpodstawnych oskarżeń i ataków na statki powiązane z tureckimi interesami, nieuchronnie pchnie to Ankarę ku bardziej otwartej współpracy z Ukrainą i uwikła Kreml w konfrontację, nad którą nie będzie w stanie łatwo zapanować. W nadchodzących miesiącach rosyjskie próby odstraszenia Turcji od aktywności na Morzu Czarnym przyniosą odwrotny skutek, przekształcając Ankarę w znacznie bardziej aktywną siłę wymierzoną przeciwko Federacji Rosyjskiej.