Rusland bouwt droomschip van 500 ton ondanks Oekraïense les in de Zwarte Zee

Nadat Oekraïne met kleine zeedrones de krachtsverhoudingen in de Zwarte Zee herstructureerde, is Rusland begonnen met de bouw van een groot onbemand vaartuig dat veel van de kwetsbaarheden behoudt die door Oekraïne werden uitgebuit. De Oekraïense zeedronecampagne in de Zwarte Zee heeft namelijk systematisch tal van hoogwaardige oorlogsschepen tot zinken gebracht of beschadigd, wat er mede toe heeft geleid dat de resterende Zwarte Zee-vloot gedwongen werd meer dan vierhonderd kilometer naar het oosten uit te wijken, naar Novorossiejsk. Deze terugtrekking was voor Rusland noodzakelijk omdat Oekraïense zeedrones niet alleen een grote dreiging vormden voor Russische schepen die op de Zwarte Zee navigeerden, maar ook voor schepen die in havens lagen afgemeerd. Opmerkelijk is dat Oekraïense zeedrones haveninfrastructuur en oorlogsschepen binnen zwaar verdedigde havens hebben getroffen, waaronder een onderzeeboot.

Bovendien zijn nieuwere modellen zeedrones, uitgerust met draagbare luchtverdedigingssystemen, erin geslaagd Russische helikopters en twee Su-30-gevechtsvliegtuigen neer te halen die boven de Zwarte Zee waren ingezet om ze te neutraliseren. Deze onbemande vaartuigen zijn effectief omdat ze goedkoop, compact en eenvoudig in grote aantallen in te zetten zijn. Zodoende kan Oekraïne er meerdere tegen één enkel doelwit uitsturen en het verlies van de meeste daarvan accepteren, aangezien één enkele succesvolle treffer een schip reeds kan uitschakelen of andere strategisch belangrijke doelen kan beschadigen.

Hoewel Rusland de strategische waarde van zeedrones erkent, in die mate dat het een eigen productie is gestart, neemt de meest recente reactie van Moskou een heel andere wending. Moskou is namelijk begonnen met de bouw van een onbemand maritiem platform van ongeveer vijfhonderd ton om onderzeeboten en andere onderwaterdoelen op te sporen en te bestrijden. Het gaat hier dus niet om een kleine droneboot, maar om een volwaardig maritiem platform met sensoren, sonar, voortstuwing en bewapening dat zonder bemanning opereert, qua grootte vergelijkbaar met de Sovjet-korvetten van de Nanuchka-klasse. De Russische opperbevelhebber van de marine, Aleksandr Moisejev, omschrijft het project als onderdeel van een bredere inspanning om de onbemande capaciteiten uit te breiden na de zware verliezen door Oekraïense maritieme drones.

Het vaartuig is bedoeld om gedurende langere perioden te patrouilleren in betwiste wateren en hoogrisicozones waar een bemand schip te kwetsbaar zou zijn. Gezien de omvang van de opdrachten moet het schip ruim genoeg zijn om aanzienlijke brandstofreserves, langeafstandssensoren en een krachtig sonarsysteem mee te voeren dat vereist is voor onderzeebootbestrijding. Zonder bemanning aan boord is het achterliggende idee dat het vaartuig gemakkelijker kan worden ingezet bij gevaarlijke missies, aangezien het schip op het spel kan worden gezet zonder dat dit mensenlevens kost. Rusland zou het bijvoorbeeld kunnen afvaardigen naar betwiste gebieden en omgevingen met een hoge mijndreiging, waardoor het wordt blootgesteld ad gevaren die een bemand schip zou vermijden. Zo combineert het concept traditionele maritieme capaciteiten met de veronderstelde voordelen van onbemande operaties.

De ironie van deze stap is echter moeilijk te negeren: door een onbemand oorlogsschip van vijfhonderd ton te bouwen, behoudt Rusland de meeste kwetsbaarheden van een traditioneel vaartuig. Het schip blijft immers groot, kostbaar en niet eenvoudig te vervangen bij schade of verlies. Door de omvang heeft het nog steeds een duidelijke radar- en visuele signatuur, en blijft het afhankelijk van complexe systemen die onderhoud en bescherming vereisen.

Oekraïne kan er intussen meerdere goedkope drones in één gecoördineerde aanval op afsturen en verliezen accepteren omdat elke drone slechts een fractie kost van het doelwit. Zelfs zonder bemanning blijft het vaartuig een hoogwaardig doel dat door meerdere goedkope systemen kan worden overweldigd — exact dezelfde asymmetrie die de Zwarte Zee-vloot tot de terugtrekking dwong.

Over het geheel genomen onderstreept het Russische project voor een onbemand oorlogsschip een dieperliggende strijd om zich aan te passen aan asymmetrische dreigingen. Waar Oekraïne de strijd op zee veranderde door goedkope, vervangbare en snel opschaalbare systemen in te zetten, probeert Rusland traditionele capaciteiten te herstellen met een groot onbemand platform dat zich nog steeds gedraagt als een klassiek schip. Het project toont aan dat Rusland de waarde inziet van het schrappen van bemanningsleden bij gevaarlijke missies, maar niet de lage kosten en snelle productie heeft overgenomen die Oekraïne in staat stelden om zeedrones in grote aantallen te produceren en te vervangen. Als gevolg hiervan lijkt het vaartuig wellicht innovatief, maar draagt het nog steeds veel van dezelfde zwakheden als een conventioneel oorlogsschip en zou het het volgende grote drijvende doelwit kunnen worden.