Saoedi-Arabië slimt de VAE voorbij terwijl de machtskaart van Jemen wordt hertekend

Vandaag komt het belangrijkste nieuws uit Jemen.

Jarenlang ondersteunden de VAE een separatistische beweging om Zuid-Jemen te herstellen, in de veronderstelling dat hun coalitiepartner het conflict zou tolereren. In plaats van een proxy-confrontatie te spiegelen, heeft Saoedi-Arabië die strategie echter verpletterd door te kiezen voor een directe, overweldigende interventie om het conflict op te lossen.

Door Saoedi-Arabië gesteunde troepen hebben door de VAE gesteunde facties in het zuiden van Jemen verslagen en controle gekregen over grote steden, transportroutes en militaire installaties.

De operatie volgde op maanden van Emiratische inmenging via proxy-opbouw in het zuiden en ontmantelde de invloed van VAE-gelieerde eenheden die de veiligheid in Aden, Shabwa en delen van Hadramawt hadden gedomineerd. Deze gebieden combineren belangrijke havens, transportcorridors en invloedrijke bevolkingscentra die de controle over het politieke en economische landschap van Zuid-Jemen bepalen.

Als gevolg hiervan controleren Saoedische troepen en hun partners nu het zuiden, terwijl veel door de VAE gesteunde groepen zich hebben teruggetrokken of zijn opgenomen in door Saoedi-Arabië geleide commandonetten.

Dit markeert de eerste keer dat Riyad de Emiraten rechtstreeks in Jemen heeft verdrongen in plaats van te vertrouwen op onderhandelde overeenkomsten of proxy-troepen. Het ontbreken van een verenigde reactie vanuit de VAE versnelde de ineenstorting van het lokaal verzet en bracht structurele zwaktes in het VAE-proxysysteem aan het licht.

De spanningen tussen Saoedi-Arabië en de VAE zijn jarenlang opgebouwd, aangezien ze verstrikt raakten in een nul-somcompetitie om economische dominantie, toerisme en regionale leiding, terwijl ze hun economieën diversifieerden weg van olie. Hoewel ze de oorlog in Jemen als bondgenoten ingingen, verschilden hun prioriteiten naarmate het conflict zich ontwikkelde. Saoedi-Arabië streeft naar een verenigde Jemenitische staat die de zuidelijke grens beveiligt en haar controle versterkt, terwijl de VAE het zuiden zien als een maritiem bezit dat hun netwerk van havens, eilanden en lokale proxies voor handel versterkt.

Het verschil werd verdiept tijdens de diplomatieke crisis met Qatar, waardoor Saoedi-Arabië afhankelijk werd van de VAE en Qatar en Turkije in een afzonderlijk regionaal blok werden geduwd. Door nu de banden met Qatar te herstellen en de samenwerking met Turkije uit te breiden, kreeg Saoedi-Arabië partners terug die de eenheid van Jemen zouden ondersteunen, voornamelijk om door de VAE gesteunde separatisten tegen te werken.

Deze afstemming gaf Saoedi-Arabië de diplomatieke en operationele ruimte om acties van de VAE tegen te werken zonder risico op regionale isolatie. De operatie in Jemen functioneert daarom zowel als militaire interventie als geopolitiek signaal dat Saoedi-Arabië bereid is zijn strategische belangen af te dwingen, zelfs wanneer deze in conflict zijn met door de VAE gesteunde structuren.

Het succes van Saoedi-Arabië in Zuid-Jemen steunt op luchtmacht, logistieke controle en gecoördineerde grondbewegingen. Riyad gebruikte zijn luchtmacht om dominantie uit te oefenen over aanvoerroutes, vijandelijke vliegvelden en grensoverschrijdende corridors, en handhaafde een operationeel tempo dat door door de VAE gesteunde troepen niet kon worden bijgehouden.

De Saoedische luchtmacht voerde tijdens de openingsfase tientallen sorties per dag uit, waarbij commandoposten, munitiedepots en transportknooppunten van VAE-gelieerde eenheden werden getroffen en voortdurende druk werd uitgeoefend op hun logistiek en mobiliteitscorridors. Op de grond konden door Saoedi-Arabië getrainde Jemenitische brigades in een gestaag tempo oprukken, waardoor VAE-proxy-eenheden geïsoleerd en omsingeld werden en hun toegang tot kustaanvoerlijnen werd afgesneden, hun enige verbinding met de VAE-bondgenoten en hoop op hulp.

De structuur van de operatie duidt op uitgebreide planning, waarbij Saoedische troepen complexe interne verdeeldheid binnen de Southern Transitional Council benutten, wat de reactietijd van de vijand op Saoedische bewegingen vertraagde.

Het conflict heeft de beperkingen van de Emiraten in Jemen blootgelegd. Pogingen van de VAE om Saoedische opmars tegen te houden, vertrouwden op het roteren van kleine eenheden, het verplaatsen van lichte uitrusting via kustpunten en het uitzenden van politieke signalen. Geen van deze maatregelen veranderde echter het evenwicht zodra Saoedische troepen een gecoördineerde aanval lanceerden.

Geheime uitrustingsleveringen konden niet worden geïntegreerd in een samenhangende verdediging, terwijl diplomatiek VAE-boodschappen de Saoedi’s er niet van overtuigden hun opmars te stoppen, wat hun beperkte vermogen om Riyad in een direct militair conflict te bestrijden benadrukte. Deze onthulde tekortkomingen in de aanpak van de VAE ten aanzien van regionale politiek kunnen precedent scheppen, waardoor de Saoedi’s of andere lokale machtsblokken de bluf van de Emiraten verder kunnen uitdagen, zij het met risico voor de stabiliteit van de goedkope olievoorziening uit de regio.

Al met al vestigt de Saoedische overwinning in Zuid-Jemen een nieuw machtsbalans. Riyad heeft zichzelf bevestigd, in plaats van de Emiraten, als de dominante externe actor die de politieke en militaire koers van Jemen bepaalt. Jemen blijft intern gefragmenteerd, maar de hiërarchie van invloed is verschoven, aangezien Saoedi-Arabië zowel de capaciteit als de wil heeft getoond om uitkomsten eenzijdig af te dwingen door door de VAE gesteunde structuren te verdringen en controle te consolideren over belangrijke zuidelijke gebieden.

Deze positie stelt Riyad in staat de volgende fase van het conflict vorm te geven, die zal draaien om het tegengaan van zuidelijk separatisme terwijl het anti-Houthi-kamp onder Saoedisch toezicht wordt heringericht.