De oliecrisis in Rusland escaleert na het verlies van de Venezolaanse olie-levenslijn, temidden van verwoestende aanvallen op zijn raffinaderijen

Vandaag komt het grootste nieuws uit de Russische Federatie.

Hier staat het oliesysteem van het land onder voortdurende druk, met dalende productie, infrastructuur die onder spanning staat en exportroutes die met de minuut kwetsbaarder worden. Tegelijkertijd bedreigen acties buiten Rusland direct een van de weinige overgebleven externe steunpilaren voor de oliesector.

Oekraïense aanvallen beïnvloeden nu de belangrijkste productiecijfers van Rusland, waarbij de ruwe olieproductie in december daalde van 10 miljoen vaten per dag naar ongeveer 9 miljoen, het laagste niveau in ongeveer 18 maanden. De 10% productiedaling door de aanvallen, gecombineerd met een 40% prijsdaling door prijsplafonds, heeft geleid tot een potentiële maandelijkse inkomstenverlies van 4,4 miljard dollar als gevolg van de oorlog. De belangrijkere beperking bevindt zich stroomafwaarts, aangezien herhaalde aanvallen raffinaderijen dwingen tot stilstandcycli die de hoeveelheid ruwe olie die kan worden verwerkt tot brandstof en winstgevendere exportproducten beperken, waardoor de bruikbare capaciteit gestaag afneemt, zelfs wanneer er nog olie wordt gepompt.

De schade is structureel, met herhaalde aanvallen die de capaciteit van Rusland om raffinagecapaciteit te herstellen en te onderhouden geleidelijk afbreken. Tijdens eerdere fasen van de campagne schatten analisten dat bijna 20% van de Russische raffinagecapaciteit op piekmomenten offline was, wat illustreert hoe snel bruikbare productie kan verdwijnen wanneer aanvallen zich over meerdere faciliteiten verspreiden. Het herstarten van een raffinaderij is geen eenvoudige mechanische taak, aangezien het geïmporteerde componenten, bijgewerkte software, kalibratie en ervaren specialisten vereist, die allemaal moeilijker te verkrijgen zijn onder sancties. Faciliteiten die weer in gebruik worden genomen, opereren vaak onder optimale niveaus, met beperkingen op doorvoer of productmix, waardoor er weinig redundantie overblijft als een nieuwe aanval plaatsvindt. Elke herstelcyclus duurt langer dan de vorige, waardoor de effectieve nationale capaciteit geleidelijk daalt, zelfs zonder een beslissende uitschakeling.

Er is nu een nieuwe drukpunt geopend ver van Oekraïne, dat dezelfde Russische kwetsbaarheid van buitenaf aanvalt. De Verenigde Staten hebben de handhaving van maatregelen tegen Venezolaanse olie-exporten opgevoerd, en zoals in eerdere rapporten werd vermeld, worden meerdere tankers die verbonden zijn aan Venezolaanse zendingen actief in beslag genomen. Tegelijkertijd houdt Washington toezicht op de verkoop van Venezolaanse olie, waarbij de opbrengsten onder Amerikaanse controle staan, wat aangeeft dat niet alleen kan worden bepaald waar de vaten naartoe gaan, maar ook wie uiteindelijk de opbrengst ontvangt. Voor Rusland fungeerde Venezuela als een strategisch achterland, met toegang tot niet-westerse productie en een vriendelijke oliebron op een moment dat Russische exporten te maken hebben met sanctierisico, verzekeringsbelemmeringen en langere, duurdere routes. De inzet is groot, omdat Venezolaanse olie direct compenseert voor de beperkingen van Russische raffinaderijen, aangezien Russische bedrijven die vaten gebruiken voor meng- en doorvoerprogramma’s die de druk op binnenlandse raffinaderijen verminderen en helpen de exportvolumes te handhaven.

Het verlies van toegang, of het zien van de stromen die onder toezicht van de VS worden omgeleid, verwijdert een van de weinige resterende buffers die Rusland in staat stelt olie te blijven verplaatsen ondanks schade in eigen land. Het verhoogt ook de blootstelling aan prijsstijgingen op een moment dat de verwerkingscapaciteit in Rusland al onder voortdurende druk staat.

De reactie in Moskou was onmiddellijk en nerveus, ook al is de volledige afsnijding nog niet begonnen. Prominente Russische zakenmensen hebben publiekelijk gewaarschuwd dat de Amerikaanse invloed op de Venezolaanse productie Washington in staat zou stellen de wereldwijde bevoorrading te beïnvloeden. In werkelijkheid vrezen ze dat de VS de Russische olieprijzen langdurig onder druk kan houden. Russische staatsgelinkte entiteiten in Venezuela hebben zelfs publiekelijk benadrukt dat hun activa eigendom zijn van het Kremlin, een stap die bedoeld is om de politieke kosten van inbeslagname te verhogen en elke inmenging te framen als een directe confrontatie met Moskou in plaats van een commercieel geschil. Op politiek niveau heeft Moskou de Verenigde Staten ervan beschuldigd naar controle over wereldwijde oliestromen te streven, taalgebruik dat meestal verschijnt wanneer strategische diepte verdwijnt en terugvalopties steeds onwaarschijnlijker worden.

Al met al wordt druk uitgeoefend door Oekraïne via voortdurende aanvallen op de binnenlandse olie-infrastructuur en door de Verenigde Staten via handhavingsacties die de externe toegang van Rusland tot olie bedreigen. De ruimte die verdwijnt, is het vermogen van Rusland om terug te vallen op binnenlandse reparaties of vriendelijke buitenlandse olie als reserveopties. Structureel gezien zorgen langere hersteltijden, hoger verzendrisico en striktere controle over opbrengsten voor minder reizen, verminderde exportflexibiliteit en hogere kosten per verplaatst vat. Vooruitkijkend komt het energieprobleem van Rusland in een fase waarin capaciteitsverlies sneller oploopt dan Moskou het kan vervangen.