Kryzys w Mołdawii pogłębia się: Rosyjskie ataki niszczą sieć energetyczną kraju

Z Mołdawii napływają dziś niepokojące doniesienia.

Władze w Kiszyniowie ogłosiły ogólnokrajowy stan nadzwyczajny w sektorze energetycznym, ostrzegając, że państwo nie jest już w stanie wytrzymać kaskadowej presji ze strony Rosji, wynikającej z działań wojennych w sąsiedniej Ukrainie. Aby przeciwdziałać skutkom tych zdarzeń oraz nieustannym rosyjskim atakom hybrydowym, Mołdawia podjęła ścisłą współpracę z Ukrainą w celu zredukowania zależności od Rosji w rekordowo krótkim czasie.

Mołdawski parlament zakończył niedawno sześćdziesięciodniowy stan wyjątkowy w energetyce zaledwie po trzydziestu dniach. Pierwotnie stan nadzwyczajny wprowadzono na pełne dwa miesiące po rosyjskich uderzeniach na Ukrainę, które doprowadziły do przerwania krytycznej linii wysokiego napięcia łączącej Mołdawię z Rumunią. Linia ta przebiega na odcinku czterdziestu kilometrów przez terytorium Ukrainy w obwodzie odeskim.

Wspomniana magistrala zabezpiecza zazwyczaj od sześćdziesięciu do siedemdziesięciu procent zapotrzebowania Mołdawii na energię elektryczną w godzinach szczytu, a jej nagłe wyłączenie poddało całą krajową sieć ogromnemu obciążeniu. Mołdawskie służby, działając w pełnej koordynacji ze stroną ukraińską, usunęły awarię w czasie o połowę krótszym od przewidywanego. Pozwoliło to uniknąć kroczących blackoutów i długotrwałych ograniczeń w poborze prądu. Nadzwyczajne uprawnienia rządu umożliwiły mobilizację zasobów w celu priorytetowej ochrony infrastruktury krytycznej oraz racjonowania pozostałych zapasów. Premier Alexandru Munteanu podkreślił, że działania te nie były przejawem paniki, lecz konieczną reakcją na kryzys wywołany bezpośrednio przez rosyjską agresję i ataki na Ukrainę.

Uderzenie w linię przesyłową było rosyjską próbą wykorzystania strukturalnych słabości Mołdawii, której poradziecki system energetyczny pozostaje ściśle zintegrowany z systemami Ukrainy i Rumunii. Oznacza to, że każde poważne uderzenie w infrastrukturę ukraińską odbija się echem na terytorium mołdawskim.

Od dwa tysiące dwudziestego drugiego roku powtarzające się zakłócenia powodowały przerwy w dostawach energii, spadki napięcia i niestabilność systemu. Obecnie sytuacja wykroczyła poza sektor elektroenergetyczny; niedawny rosyjski atak na ukraińską elektrownię wodną w Nowodniestrowsku doprowadził do skażenia ropą rzeki Dniestr, która zaopatruje w wodę około osiemdziesiąt procent populacji Mołdawii. Dziesiątki tysięcy osób zostało odciętych od dostaw wody, co skłoniło władze do ogłoszenia stanu klęski ekologicznej. Prezydent Maia Sandu stwierdziła, że nie są to przypadki, lecz celowe działania Rosji mające na celu osłabienie Mołdawii i wystawienie jej na zagrożenia.

Jednocześnie utrzymuje się presja wynikająca z bezpośredniego przenikania skutków wojny, gdyż rosyjskie drony regularnie naruszają przestrzeń powietrzną Mołdawii podczas ataków na Ukrainę, niekiedy rozbijając się na jej terytorium. Od początku roku odnotowano wiele takich incydentów, z ostatnimi naruszeniami w marcu i kwietniu.

Wtargnięcia te są oficjalnie określane jako rażące naruszenia suwerenności, jednak ich skutki wykraczają poza sferę dyplomacji. Każdy przelot lub katastrofa drona zwiększa ryzyko dla ludności cywilnej, budzi obawy przed eskalacją i obnaża luki w mołdawskiej obronie przeciwlotniczej. Szczątki maszyn mogą wywoływać pożary lub skażenia, uderzając bezpośrednio w lokalne społeczności. Z biegiem czasu incydenty te podważają zaufanie publiczne i potęgują poczucie niestabilności w kraju znajdującym się pod ogromną presją.

Dynamika ta wpisuje się w szerszą strategię Rosji, która wywiera nacisk nie tylko metodami militarnymi, ale również kształtuje narrację wokół kryzysu.

Rosyjscy oficjele i media argumentują, że problemy energetyczne Mołdawii wynikają z wewnętrznego nieudolnego zarządzania i błędnych decyzji politycznych, przypominając, że zakłady w Naddniestrzu pokrywały niegdyś do osiemdziesięciu procent potrzeb kraju po znacznie niższych kosztach. Jednak ta rosyjska narracja z zakresu wojny hybrydowej pomija kluczowy fakt: to Rosja odcięła dostawy gazu do Naddniestrza, uniemożliwiając funkcjonowanie tamtejszej elektrowni. Przerzucając odpowiedzialność, Rosja dąży do wywołania chaosu, pogłębienia podziałów politycznych i podważenia zaufania do mołdawskich władz, promując jednocześnie tezę, że zależność od rosyjskiej energii jest jedynym realnym rozwiązaniem.

Mimo tej presji rząd w Kiszyniowie podjął systematyczne wysiłki na rzecz uniezależnienia się od struktur energetycznych powiązanych z Rosją. Zdywersyfikowano dostawy gazu poprzez połączenia z Rumunią i rynkami unijnymi, co de facto zakończyło niemal całkowitą zależność od Gazpromu. Europejskie wsparcie finansowe w wysokości dwustu pięćdziesięciu milionów euro pomogło ustabilizować ceny surowców oraz zabezpieczyć alternatywne źródła energii w momentach wstrząsów.

Jednocześnie Kiszyniów podejmuje kroki w celu odzyskania kontroli nad infrastrukturą strategiczną. Podjęto decyzję o zmuszeniu powiązanej z Rosją spółki Lukoil Moldova do zwrotu państwu obiektów paliwowych na lotnisku, powołując się na względy bezpieczeństwa narodowego oraz niedopełnienie wymogów regulacyjnych.

Podsumowując, Mołdawia znajduje się pod narastającą, wielowektorową presją ze strony Rosji. Rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę bezpośrednio uderzają w mołdawskie systemy energetyczne i wodne, podczas gdy techniki hybrydowe mają na celu destabilizację społeczeństwa.

Niemniej jednak Mołdawia odpowiada strategią długofalową, wykraczającą poza doraźne zarządzanie kryzysowe. Kluczowe reformy obejmują liberalizację rynku, integrację z unijnymi ramami energetycznymi oraz zawieranie długoterminowych kontraktów z alternatywnymi dostawcami. Działania te stanowią element szerszego procesu ograniczania rosyjskich wpływów gospodarczych i politycznych. Poprzez ogłaszanie stanów nadzwyczajnych, zabezpieczanie kluczowych aktywów i przyspieszanie integracji z systemami europejskimi, Mołdawia nie tylko reaguje na zagrożenia, ale aktywnie kształtuje swoją przyszłość.

‍