Russische luchtaanvallen dompelen Moldavië in duisternis, terwijl de stroomuitval burgers schokt.

Vandaag komen de belangrijkste updates uit Moldavië.

Hier, op een koude winteravond, viel Moldavië plotseling in een black-out, waardoor de Moldaviërs geschokt achterbleven terwijl steden en dorpen in duisternis werden gehuld. Wat lange tijd als een rustige, neutrale marge van de oorlog voelde, werd abrupt doorbroken en legde bloot hoe fragiel het gevoel van veiligheid in het land werkelijk was.

Het plotselinge verlies van geïmporteerde elektriciteit veroorzaakte wijdverspreide black-outs in heel Moldavië, met directe en oplopende verstoringen van het burgerleven tot gevolg.

Grote gebieden raakten zonder internet en mobiele telefonie, terwijl ziekenhuizen en hulpdiensten afhankelijk waren van noodgeneratoren om basisfuncties te behouden. In Chisinau viel het openbaar vervoer stil omdat verkeerslichten uitvielen, liften in appartementencomplexen stopten met werken en tankstations geen brandstof konden pompen. Woonwijken die afhankelijk waren van centrale of elektrische verwarming zaten zonder warmte, waardoor huishoudens werden blootgesteld aan de kou en duidelijk werd hoe het onderbreken van grensoverschrijdende stroomvoorziening direct humanitaire en maatschappelijke gevolgen had.

Het energienet van Moldavië is structureel en historisch verbonden met dat van Oekraïne, met gedeelde transmissielijnen, gesynchroniseerde netten en grensoverschrijdende stroomstromen om stabiliteit te behouden. Deze nauwe integratie betekent dat schade aan Oekraïense transformatorstations of hoogspanningslijnen onmiddellijk de Moldavische voorziening destabiliseert, waardoor er weinig buffer is tegen plotselinge verstoringen.

Naarmate Russische aanvallen de Oekraïense energie-infrastructuur degradeerden, werden de schokgolven direct doorgegeven aan het Moldavische net, waardoor black-outs ontstonden ver van de eigenlijke aanvalszones. Uiteindelijk werd de elektriciteit hersteld door gezamenlijke inspanningen via noodinterconnecties met Roemenië en Oekraïne, wat enerzijds de kwetsbaarheid van Moldavië en anderzijds zijn westwaartse energielevenslijn benadrukte.

Deze stroomstoten volgden op een reeks herhaalde Shahed-dronincidenten die het gevoel van afstand tot de oorlog al hadden doorbroken. Onlangs stortte een Shahed-type drone neer op Moldavisch grondgebied nadat hij uit het Oekraïense luchtruim was gekomen, vergelijkbaar met eerdere incidenten in voorgaande maanden.

Elke crash maakte voor de Moldaviërs duidelijk dat de wapens die Rusland tegen Oekraïne inzet, nu ook hun leven beïnvloeden. Het repetitieve karakter van deze schendingen benadrukte dat Moldavië geen geïsoleerde toeschouwer is, maar een blootgestelde buur die steeds meer wordt geraakt door de overspilling van Rusland’s oorlog, zowel fysiek als psychologisch.

De black-out en herhaalde drone-incidenten veroorzaakten een diepe publieke schok in Moldavië en doorbraken de lang gekoesterde veronderstellingen van neutraliteit en passieve veiligheid. Jarenlang bleef het geloof bestaan dat het vermijden van directe betrokkenheid het land tegen oorlog kon beschermen, zowel bij pro-westerse als pro-Russische delen van de bevolking.

De plotselinge duisternis maakte echter duidelijk dat neutraliteit geen bescherming bood tegen de gevolgen van Russische militaire acties. In de praktijk stortte elk idee van Rusland als waarborg van de Moldavische veiligheid in. Toen Russische aanvallen indirect elektriciteit afsloten en Russische drones het Moldavische grondgebied binnendrongen, werd het verschil tussen Moskou’s politieke beloften en hun daden onmogelijk te negeren, wat een heroverweging van Moldavië’s veiligheidspositie afdwingde.

Tegen deze achtergrond heeft Oekraïne zich steeds meer gepositioneerd als de nieuwe veiligheidsgarant van Moldavië. Confronterend met dezelfde bron van militaire druk, heeft Kyiv de Moldavische veiligheid gepresenteerd als onlosmakelijk verbonden met Oekraïne’s eigen verdediging, met nadruk op coördinatie, gedeeld dreigingsbewustzijn en regionale veerkracht. Dit verhaal kreeg meer draagvlak toen Russische acties hun bereidheid aantoonden om Moldavië indirect te destabiliseren, met name via Transnistrië. Als reactie heeft Oekraïne tastbare stappen ondernomen door de Oekraïens-Moldavische grens te beveiligen en inlichtingen over hybride dreigingen te delen.

Dit is effectief een bescherming van Moldavië tegen directe overspilling. Met Russische garanties die door gebeurtenissen ter plaatse zijn uitgehold, is Oekraïne niet langer een verre partner, maar de frontstaat die actief de dreiging indamt. Voor veel Moldaviërs lijkt veiligheid nu niet te liggen in neutraliteit, maar in aansluiting bij degenen die Russische agressie weerstaan.

Al met al markeerde de black-out een strategisch kantelpunt, waarbij abstracte regionale risico’s werden omgezet in concrete nationale kwetsbaarheden en de politieke en psychologische heroriëntatie van Moldavië werd versneld. De combinatie van energiestoten, schendingen van het luchtruim en verstoring van het burgerleven toonde aan dat moderne oorlogsvoering buffers tussen frontstaten en hun buren uitwist.

De acties van Rusland maakten onbedoeld de grenzen van op dwang gebaseerde invloed duidelijk, terwijl de energie-interconnectiviteit met Roemenië en de rol van Oekraïne als de facto veiligheidsgarant lieten zien waar de functionele stabiliteit nu vandaan komt. Samen duiden deze ontwikkelingen erop dat de toekomstige veiligheid van Moldavië minder zal worden bepaald door verklaarde neutraliteit en meer door praktische integratie met partners die Russische druk kunnen absorberen, weerstaan en verzachten.