Iran znów płonie: USA uznają sprawę za zamkniętą, lecz ulica szykuje kolejny bunt przeciw reżimowi

Dzisiaj przeanalizujemy ruch oporu w Iranie.

W tym kontekście Stany Zjednoczone podjęły próbę skierowania masowego powstania w stronę zmiany reżimu, co nie zakończyło się pełnym sukcesem. Niemniej jednak chaos oraz sieci powiązań powstałe w wyniku amerykańskich działań pozostają do dziś wysoce aktywne, osłabiając zdolność Teheranu do sprawowania kontroli nad krajem.

W styczniu bieżącego roku w Iranie wybuchło masowe powstanie, wywołane długotrwałym kryzysem gospodarczym i wysoką inflacją, które z czasem przekształciło się w żądania zmiany reżimu. Jednakże dzięki rygorystycznym operacjom aparatu bezpieczeństwa rząd w Teheranie ostatecznie zdołał całkowicie stłumić te wystąpienia. Podczas gdy Iran dążył do stabilizacji sytuacji i przywrócenia porządku publicznego, Stany Zjednoczone rozpoczęły działania wojenne przeciwko temu państwu. Wojna ta okazała się jednak niewystarczająca do ponownego wzniecenia masowych protestów na szerszą skalę, w konsekwencji czego nie doprowadziła również do bezpośredniej zmiany reżimu w Iranie.

Pomimo to, niektóre pośrednie skutki konfliktu zbrojnego między Iranem a Stanami Zjednoczonymi są uznawane przez ugrupowania antyrządowe za korzystne. Przykładowo, prezydent Trump miał przyznać, że we wczesnej fazie protestów antyrządowych Stany Zjednoczone początkowo dostarczały broń za pośrednictwem kurdyjskich pośredników, aczkolwiek zasoby te ostatecznie nie trafiły do demonstrantów, lecz pozostały w dyspozycji wspomnianych pośredników. Z kolei Iran twierdzi, że przejął znaczną ilość broni amerykańskiej produkcji należącej do bojowników wspieranych przez podmioty zagraniczne. Ponadto, po całkowitym odcięciu dostępu do internetu przez irański rząd w celu stłumienia protestów, Stany Zjednoczone miały potajemnie dostarczyć do Iranu około sześciu tysięcy zestawów satelitarnych Starlink oraz bezpłatnie aktywować te usługi na terytorium kraju. Iran początkowo był w stanie częściowo przeciwdziałać tej inicjatywie, jednak opór ten nie okazał się w pełni skuteczny, jako że zdecentralizowana architektura technologiczna systemu Starlink czyni go praktycznie niemożliwym do kontrolowania lub wyłączenia przez jakikolwiek pojedynczy, scentralizowany organ władzy. Ograniczenia irańskiej odpowiedzi, w połączeniu z szerszą niestabilnością czasu wojny, istotnie osłabiły i dodatkowo zawęziły państwowe zdolności w zakresie kontroli informacji oraz inwigilacji w porównaniu z wcześniejszym poziomem.

W rezultacie uzyskania dostępu do broni, elementy antyrządowe w Iranie wykształciły zdolność do podejmowania działań obronnych przeciwko krajowym siłom bezpieczeństwa. Rozwój ten zwiększył obawy rządu irańskiego dotyczące potencjalnego rozszerzenia się niepokojów oraz powiązanego z tym ryzyka utraty kontroli nad sytuacją operacyjną. Jednocześnie możliwość korzystania z satelitarnych systemów łączności, pomimo nałożonych przez rząd restrykcji, umożliwiła grupom antyrządowym częściowe ominięcie kontrolowanych przez państwo sieci informacyjnych oraz szybką wymianę danych wywiadowczych we własnych strukturach. Wzmocniło to koordynację działań pomiędzy grupami protestacyjnymi rozproszonymi w różnych miastach i regionach, dodatkowo dynamizując aktywność ruchu. Równocześnie demonstranci zyskali możliwość rozpowszechniania materiałów wideo, zdjęć i informacji za pośrednictwem międzynarodowych agencji medialnych oraz platform społecznościowych, co uczyniło akty państwowej represji widocznymi w skali globalnej. To z kolei przyczyniło się do intensyfikacji międzynarodowej presji oraz reakcji dyplomatycznych wymierzonych w Teheran.

W ostatnim czasie ugrupowania antyrządowe w Iranie znacząco zintensyfikowały swoje działania, co doprowadziło do rosnącej liczby starć i sporadycznych ataków pomiędzy siłami bezpieczeństwa a elementami opozycyjnymi w różnych regionach kraju. U podłoża tych wydarzeń leży głęboko zakorzenione niezadowolenie społeczne wynikające z przewlekłego kryzysu ekonomicznego, hiperinflacji, rozczarowania politycznego oraz rygorystycznych środków represyjnych stosowanych przez władze – wszystkie te czynniki stale wpływają na coraz bardziej skomplikowaną i niestabilną sytuację wewnętrzną. Na przykład w południowo-wschodniej prowincji Sistan i Beludżystan beludżijska grupa separatystyczna przeprowadziła skoordynowany i stosunkowo zakrojony na szeroką skalę atak, który ponownie skierował uwagę na pogarszający się stan bezpieczeństwa w Iranie. Podczas tej operacji ugrupowanie to tymczasowo przejęło kontrolę nad sześcioma obiektami w miastach Rask i Czabahar, w tym nad kwaterami głównymi Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej i policji, a także nad arsenałem. Choć siły irańskie ostatecznie odzyskały kontrolę po długotrwałych starciach, napastnikom udało się wycofać ze znacznym zasobem zdobytej broni. Podobnie w Nuszabadzie w prowincji Isfahan członkowie grupy antyrządowej przeprowadzili niespodziewany atak wymierzony w pojazd administracyjny Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Tego typu incydenty są zazwyczaj klasyfikowane jako operacje w stylu partyzanckim, wymierzone w przemieszczanie się i dyslokację sił bezpieczeństwa, co czyni je trudnymi do przewidzenia i udaremnienia ze względu na dynamikę ich wykonania.

Podsumowując, analiza historii Iranu wskazuje, że tłumiąc wszelkie masowe powstania, które miały miejsce w tym kraju, rząd zazwyczaj stosował różnorodne taktyki represyjne, takie jak odcinanie internetu, masowe aresztowania i izolacja społeczna. Jednak w obecnej sytuacji władze państwowe mierzą się z opozycją dysponującą satelitarnymi systemami łączności, a w niektórych przypadkach nawet dostępem do broni, co w naturalny sposób potęguje niepokój struktur rządowych. Ostatnie wydarzenia wskazują, że Iran może mieć do czynienia z ruchem o znacznie szerszym zasięgu i stopniu organizacji w porównaniu z tym stłumionym na początku roku, wobec którego konwencjonalne taktyki represyjne rządu będą stawać się coraz bardziej bezskuteczne.