NOWE: Rosja wysadza fabrykę amunicji w Bułgarii, która produkowała broń dla Ukrainy i jej armii

W bezprecedensowej eskalacji wojna Rosji dotarła obecnie do bułgarskiego przemysłu zbrojeniowego, gdy potężny wybuch zniszczył magazyn amunicji w zakładach wojskowych Emco w pobliżu miejscowości Belica koło Triawny. Krótko przed serią eksplozji, które strawiły magazyn amunicyjny, na terenie obiektu zgłoszono pożar ciężarówki; ewakuowano około trzystu pracowników oraz okolicznych mieszkańców, nie odnotowując śmiertelnych ani rannych.

Firma Emco dostarcza uzbrojenie dla Ukrainy od dwa tysiące czternastego roku, a przedstawiciele władz w Sofii wskazują, że ponad połowa krajowej produkcji amunicji trafia na Ukrainę w sposób bezpośredni lub pośredni. Mieszkańcy zgłaszali silne eksplozje, podczas gdy słup dymu rozprzestrzeniał się na okoliczny las; władze aktywowały krajowy system powiadamiania ratunkowego, otoczyły teren kordonem i skierowały do zakładu jednostki straży pożarnej oraz policji. Wybuch uderzył tym samym w infrastrukturę bezpośrednio powiązaną z zaopatrzeniem amunicyjnym Ukrainy, przenosząc konsekwencje wojny do bułgarskiego przemysłu obronnego.

Dotychczas żaden zagraniczny sprawca nie został oficjalnie zidentyfikowany jako odpowiedzialny za wybuch, jednak spółka Emco oraz jej właściciel Emilijan Gebrew wielokrotnie pojawiali się w śledztwach dotyczących domniemanych rosyjskich operacji sabotażowych na przestrzeni ostatniej dekady. Bułgarska prokuratura prowadziła dochodzenie wobec sześciu obywateli Rosji w związku z czterema eksplozjami w obiektach wojskowych w latach dwa tysiące jedenaście – dwa tysiące dwadzieścia, w tym w magazynie Emco w Łownidole. Schemat ten wykraczał również poza granice Bułgarii: w dwa tysiące czternastym roku wybuchy zniszczyły magazyny amunicji w czeskiej wsi Vrbětice, gdzie śledczy ujawnili późniejsze powiązania obiektu z firmą Emco, choć wciąż nie ustalono, czyja amunicja była bezpośrednim celem ataku. Sam Gebrew, kluczowy dostawca amunicji dla Ukrainy, został otruty w Sofii w dwa tysiące piętnastym roku wraz z synem i dyrektorem spółki. Bułgarska prokuratura postawiła w tej sprawie zarzuty trzem Rosjanom, a kolejne dochodzenia powiązały tę samą jednostkę GRU zarówno z zamachem na życie, jak i z sabotażem magazynów broni. Historia ta nie stanowi formalnego dowodu na sprawstwo Rosji w najnowszej eksplozji, lecz natychmiast odnowiła podejrzewania o przeprowadzenie kolejnego aktu sabotażu przez służby rosyjskie.

Zaledwie dwa dni przed eksplozją w zakładzie amunicyjnym Bułgaria doświadczyła innego incydentu będącego odpryskiem wojny, gdy bezzałogowiec wlotowy z przestrzeni powietrznej Rumunii przekroczył granicę bułgarską w pobliżu wsi Kardam. Władze w Sofii zidentyfikowały obiekt jako prawdopodobny ukraiński dron-cypel (cel pozorny) typu Maya, zaznaczając brak przesłanek wskazujących na celowy wlot. Dron rozbił się około sto metrów w głąb terytorium Bułgarii, w pobliżu gazociągu Transbałkańskiego, zaledwie kilometr od bułgarskiej tłoczni gazu. Przedstawiciele władz wskazali, że do zboczenia z kursu mogły przyczynić się zakłócenia sygnału GPS lub awaria techniczna, podczas gdy niektórzy świadkowie twierdzili, że nie słyszeli eksplozji zgłaszanej przez służby. Premier Rumen Radew publicznie określił aparat jako ukraiński dron pozorny, natomiast strona ukraińska zaprzeczyła celowemu naruszeniu przestrzeni powietrznej Bułgarii i zadeklarowała pełną współpracę z Sofią w celu wyjaśnienia okoliczności zdarzenia.

W międzyczasie Bułgaria dokonała wyraźnego zwrotu w stronę rządów zdecydowanie bardziej sceptycznych wobec wspierania Ukrainy. Ugrupowanie Progresywna Bułgaria Rumena Radewa zdobyło czterdzieści cztery coma sześć dziesiątych procent głosów w kwietniowych wyborach oraz sto trzydzieści jeden z dwustu czterdziestu mandatów parlamentarnych, po czym w maju parlament wybrał Radewa na stanowisko premiera. Następnie w lipcu Bułgaria wycofała się z Koalicji Chętnych wspierającej Ukrainę, przy czym Radew oświadczył, że kraj nie będzie uczestniczył w grupie zmierzającej do kontynuowania pomocy finansowej i wojskowej dla Kijowa. Rząd Radewa zaczął zamiast tego przesuwać Bułgarię ku stanowisku bardziej przychylnemu Moskwie na forum UE i NATO, dystansując państwo od głębszego zaangażowania militarnego po stronie Ukrainy. Jeśli jednak udział Rosji w wybuchu w zakładach amunicyjnych zostanie potwierdzony, oznaczałoby to, że Moskwa faktycznie zaatakowała przemysł obronny jednego z rządów w UE najbardziej przychylnych poprawie relacji z Kremlem.

Podsumowując, najnowsza eksplozja wskazuje, jak domniemana presja ze strony Rosji wywierana na ukraińskie łańcuchy zaopatrzenia wojskowego stwarza bezpośredni problem polityczny nawet dla rządu dążącego do zbliżenia z Moskwą. Każdy powiązany z Rosją atak lub domniemana operacja sabotażowa na terytorium Bułgarii bezpośrednio podważa argumentację, że prorosyjski rząd jest w stanie zapewnić Bułgarii większe bezpieczeństwo. Zwiększy to również nacisk na bułgarskie instytucje bezpieczeństwa w celu wzmocnienia ochrony krajowego przemysłu zbrojeniowego, i to w momencie, gdy rząd dąży do bardziej korzystnych relacji z Moskwą. Ostateczne udowodnienie zaangażowania Rosji oznaczałoby, że Moskwa wygenerowała własny problem strategiczny, przenosząc wojnę bezpośrednio do Bułgarii i osłabiając polityczny sens zacieśniania relacji z Rosją.