Kontrolowana przez Rosję Naddniestrze znajduje się obecnie pod całkowitą blokadą

Dziś najważniejsze wiadomości napływają z Mołdawii.

Przez lata kraj ten żył w stanie cichego napięcia na swojej wschodniej granicy, gdzie dawny konflikt z Rosją pozostawał w tle i po cichu wpływał na politykę, nie przyciągając większej uwagi. Ta równowaga już nie obowiązuje, ponieważ Mołdawia i Ukraina zaczęły zamykać dostęp, który przez dekady podtrzymywał ten konflikt.

Ukraina i Mołdawia wspólnie wprowadziły pełną blokadę Naddniestrza, co oznacza wyraźną zmianę polityki, poprzez zamknięcie wszystkich przejść oraz objęcie wszystkiego, co wjeżdża do regionu i z niego wyjeżdża, kontrolami celnymi i bezpieczeństwa. O północy 1 stycznia Ukraina rozpoczęła egzekwowanie surowych kontroli wzdłuż około czterystu pięćdziesięciu kilometrów granicy z Naddniestrzem, wymagając inspekcji każdego dozwolonego ruchu towarów i osób.

Jednocześnie władze mołdawskie wzmocniły punkty kontrolne i rozszerzyły egzekwowanie ochrony granic, wykorzystując mobilne jednostki do wsparcia kontroli poza stałymi przejściami. Łącznie działania te przekształcają Naddniestrze z szarej strefy, którą Rosja mogła po cichu zarządzać, w przestrzeń kontrolowaną, w której wszelkie zewnętrzne wsparcie staje się wysoce widoczne.

Celem tego posunięcia jest odcięcie rosyjskich wpływów w Naddniestrzu bez rozpoczynania wojny. W dłuższej perspektywie ma ono również osłabić pozycję Rosji w regionie, który od 1992 roku wykorzystywała jako narzędzie nacisku. Proces ten zaczyna się od izolacji politycznej, ponieważ separatystyczne kierownictwo traci zewnętrzne kontakty i swobodę samodzielnego działania. Blokada uderza także w logistykę, gdyż około półtora tysiąca rosyjskich żołnierzy zależy od stałego dostępu do paliwa, sprzętu i codziennych dostaw. Przez lata znaczna część tego wsparcia przepływała przez nieformalne szlaki handlowe, zaprzyjaźnione firmy i luźne kontrole celne, omijające pełną kontrolę Mołdawii. Zamykając te kanały, Mołdawia i Ukraina sprawiają, że rosyjska obecność staje się trudniejsza do utrzymania i znacznie mniej skuteczna jako narzędzie nacisku w pobliżu Unii Europejskiej.

Blokada opiera się na podstawowych kontrolach granicznych, przestrzeni powietrznej i procedurach celnych, które oba państwa mają prawo egzekwować zgodnie z prawem, bez użycia siły i bez prowokowania starć. Mołdawia i Ukraina koordynują teraz swoje systemy graniczne w taki sposób, że ruch osób lub towarów jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony wyrażą na to zgodę, zamykając luki, które istniały wcześniej.

Kontrola mołdawska nad przestrzenią powietrzną blokuje wszelkie dostawy lotnicze do Naddniestrza, natomiast ruch kolejowy i drogowy zostaje wstrzymany, o ile nie spełnia rygorystycznych wymogów celnych. Mówiąc wprost, Naddniestrze nie jest już strefą swobodnego tranzytu, lecz ściśle kontrolowanym obszarem, w którym zewnętrzne wsparcie jest utrudnione i łatwe do wykrycia.

Równocześnie rząd Mołdawii wzmacnia kontrolę wewnątrz kraju, podporządkowując regiony autonomiczne w większym stopniu władzy centralnej i ograniczając pole do rosyjskich wpływów. Ta konsolidacja wewnętrzna jest ściśle powiązana z blokadą, ponieważ odcięcie Naddniestrza od zewnętrznego dostępu oznacza także odcięcie kluczowego źródła politycznego i gospodarczego wsparcia dla prorosyjskich aktorów wewnątrz Mołdawii. Bez lądowych szlaków, dostępu powietrznego i legalnych przepływów handlowych Rosja nie może już łatwo finansować, zaopatrywać ani koordynować nacisku poprzez lokalne grupy i sojuszników. Osłabia to sieci wpływu oparte na wsparciu transgranicznym i ułatwia władzom centralnym umacnianie kontroli nad regionami autonomicznymi. Każda próba potajemnego przerzutu dostaw lub wpływów wiąże się teraz z wysokim ryzykiem ujawnienia, natomiast otwarte wsparcie wojskowe nie jest możliwe bez przekroczenia terytorium Ukrainy lub Mołdawii.

Rosja ma bardzo niewiele realnych możliwości reakcji, ponieważ nie istnieje bezpieczna trasa pozwalająca na dostarczanie zaopatrzenia lub rotację wojsk bez przechodzenia przez obszary w pełni kontrolowane przez Mołdawię lub Ukrainę. Próby potajemnego obejścia blokady niosłyby poważne koszty polityczne w przypadku ich ujawnienia, natomiast działania jawne szybko przyciągnęłyby uwagę międzynarodową. Przy braku dostępu do morza i funkcjonalnego połączenia lotniczego, region śródlądowy nie może być w sposób niezawodny wspierany z zewnątrz, co oznacza, że rosyjskie wpływy będą tam nadal słabnąć wraz z upływem czasu i zawężaniem się lokalnych możliwości.

Ogólnie rzecz biorąc, ta wspólna blokada pokazuje wyraźną zmianę w podejściu Mołdawii i Ukrainy do rosyjskich wpływów, polegającą na wyborze konsekwentnej presji zamiast otwartego konfliktu. Odcinając Naddniestrze od handlu, który pozwalał mu funkcjonować poza kontrolą Mołdawii, oba państwa utrudniają Rosji wykorzystywanie tego regionu. Nie chodzi tu o rozpoczęcie walki, lecz o stopniowe zacieśnianie kontroli poprzez prawo i egzekwowanie przepisów. Jeśli presja się utrzyma, pozycja Rosji w Naddniestrzu będzie z czasem słabnąć, podczas gdy Mołdawia będzie zbliżać się do silniejszych więzi bezpieczeństwa z Europą.