Europa en Oekraïne onthullen FP-7-X als antwoord op ballistische aanvallen

Tijdens de massale Russische aanval in de nacht van eenendertig juli lanceerde Rusland vijfendertig raketten, waaronder zevenentwintig ballistische raketten, en honderdachtentachtig aanvalsdrones. Desondanks wist Oekraïne slechts één ballistische raket te onderscheppen, waarbij president Zelensky bevestigde dat de voorraad Patriot-onderscheppingsraketten is uitgeput, waarmee het munitietekort waarvoor Kiev maandenlang waarschuwde werkelijkheid is geworden. De aanval kostte het leven aan negen mensen in Kyiv en één persoon in het nabijgelegen Brovary, terwijl tientallen anderen gewond raakten. De ballistische raketten troffen wooncomplexen, parken en een marktplein, waardoor de Oekraïense bevolking opnieuw wordt geconfronteerd met burgerperde door Russische beschietingen.

Nadat de Verenigde Staten betrokken raakten bij het conflict met Iran, werden er meer Patriot-raketten opeist voor het Midden-Oosten, waardoor er minder beschikbaar bleven voor Oekraïne. Zelensky noemde de schaarte aan Patriot-munitie het grootste luchtverdedigingsprobleem van Oekraïne, en de Oekraïense luchtmacht waarschuwde herhaaldelijk dat de voorraden niet toereikend waren om aanhoudende aanvallen op te vangen. Die waarschuwingen zijn nu werkelijkheid geworden boven Kyiv, waar het Oekraïne ontbreekt aan de raketten die nodig zijn om de Russische ballistische dreiging te neutraliseren. In februari, kort na het uitbreken van de strijd rond Iran, stelde Kiev een gezamenlijk anti-ballistisch ontwikkelingsprogramma voor aan Europese landen, waarop meerdere staten hun goedkeuring verleenden. Het coproductieplan belast Oekraïense bedrijven met de fabricage van de raketmotoren en het casco, gebruikmakend van de Oekraïense industriële capaciteit in oorlogstijd. Europese partners leveren de hoogwaardige technologie: infraroodzoekers, doeldetectie- en volgradars, datalinks en geavanceerde geleidingssystemen. Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk stelden zich garant voor ondersteuning, terwijl de NAVO de coördinatie tussen overheden en defensiebedrijven op zich nam.

In het bijzonder had het Oekraïense defensiebedrijf Fire Point, bekend van de FP-1 en FP-2 aanvalsdrones die schade toebrengen aan Russische raffinaderijen en de FP-5 Flamingo kruisraket die industriële doelen treft, reeds een nieuw wapen in ontwikkeling. De FP-7 begon als een ballistische precisieraket met een bereik van circa driehonderd kilometer, bedoeld als goedkoper alternatief voor het ATACMS-systeem met een grotere strijdlading. Toen het ontwerpen van een ballistische onderscheppingsraket prioriteit werd, bleek dat de FP-7 met minimale aanpassingen voor deze rol kon worden omgevormd. Fire Point zette de ontwikkeling van de oorspronkelijke FP-7 voor gronddoelen voort, terwijl een parallel traject werd gestart voor de FP-7-X onder de naam Freya. Dit maakte gebruik van dezelfde industriële basis om Oekraïne een voorsprong in de productie te geven, maar vereiste afwijkende stuur- en volgtechnologie om ballistische raketten in de lucht te onderscheppen. In plaats van jaren te wachten op de ontwikkeling van een geheel nieuw systeem, kon Oekraïne Europese elektronica koppelen aan een Oekraïense raket die al in ontwikkeling was.

De nieuwe FP-7-X is ontworpen om ballistische verdediging betaalbaar genoeg te maken voor grootschalige inzet. Fire Point noemt een prijs van ongeveer zevenhonderddertigduizend dollar per onderscheppingsraket, vergeleken met circa drie komma acht miljoen dollar voor een Patriot PAC-3, wat neerkomt op een vijfde van de kosten. Het bedrijf claimt tevens een inzethoogte tot vijfentwintig kilometer en een snelheid tussen de vijftienhonderd en tweeduizend meter per seconde, voldoende om ballistische raketten neer te halen. Radar begeleidt de raket naar het doel waarna een infraroodzoeker de besturing in de eindfase overneemt, waarbij het Oekraïense raketchassis wordt gecombineerd met Europese technologie. Er dient echter op te worden gewezen dat infraroodgeleiding in de eindfase eenvoudiger te misleiden kan zijn dan het Patriot-systeem; de FP-7-X is dan ook bedoeld als aanvulling op de Patriot om het merendeel van de dreigingen af te meanderen, waarbij PAC-3-raketten bewaard blijven als kostbare laatste verdedigingslinie.

De volgende uitdaging is het omzetten van deze geclaimde specificaties naar een operationeel verdedigingssysteem. Fire Point begon dit proces met de eerste testvluchten begin juni. Die voortgang stelde Fire Point in staat om aan te kondigen dat de massaproductie in augustus zal starten, met een geplande productiecapaciteit van maximaal drie raketten per dag. Mogelijkerwijs worden sommige exemplaren aanvankelijk geproduceerd en opgeslagen zonder zoekkop totdat de Europese partners de resterende componenten leveren. De FP-7-X werd vervolgens in juli officieel gepresenteerd, gevolgd door lanceringbeelden van een onbekende raket die gelijkenis vertoonde met de verwachte onderscheppingsraket. De focus verschuift daarmee van de vraag of de raket kan vliegen naar de vraag wanneer de massaproductie aanvangt, wanneer de Europese systemen worden geïntegreerd en wanneer het volledige systeem zijn eerste echte gevechtstest zal ondergaan. Fire Point verwacht volledig geassembleerde raketten in tweeduizendzevenentwintig, waarmee succesvolle integratie en interceptietesten de laatste stappen vormen tussen een veelbelovend ontwerp en een operationeel systeem ter bescherming van Oekraïense steden.

Over het geheel genomen zou Freya Europa in staat kunnen stellen een raketverdediging voor te bereiden op een langdurig conflict, in plaats van elk tekort aan onderscheppingsraketten als een tijdelijke crisis te behandelen. Een gedistribueerde productieketen zou de vervanging van raketten waarborgen, zelfs als één leverancier achtergaat of één fabriek onder vuur komt te liggen. De operationele gegevens uit Oekraïne kunnen rechtstreeks worden benut om het systeem te verbeteren, wat Europese ingenieurs van continue feedback voorziet over het gedrag van Russische raketten en de zwakke plekken in de verdediging. Als dit model slaagt, krijgt Europa een defensie-industrie die zich gedurende het conflict versterkt, in plaats van na elke aanval te moeten vaststellen dat de beschikbare voorraad niet toereikend is.