Houthi-aanvallen creëren tweede Hormuz: toestemming nodig bij Bab el-Mandeb

De Houthi's hebben een blokkade van de Saoedische havens afgekondigd. Deze stap volgt op de hernieuwde vijandelijkheden tussen de Verenigde Staten en Iran, die de scheepvaart door de Straat van Hormuz opnieuw in gevaar hebben gebracht. De escalatie heeft de Houthi's ertoe aangezet de dreiging uit te breiden naar Bab el Mandeb, op het voor Saoedi-Arabië meest ongunstige moment.

De afkondiging van de blokkade werd vrijwel direct kracht bijgezet, waarbij de Houthi's twee dagen later twee Saoedische olietankers onder vuur namen die het vaarverbod hadden genegeerd. De Houthi's claimden de inzet van ballistische missielen en drones, terwijl Saoedi-Arabië bevestigde dat er op een van de tankers brand was uitgebroken. Enkele dagen later maakten de Houthi's melding van een nieuwe aanval op de Saoedische tanker NCC Ghazal, nadat het schip waarschuwingen via de marifoon zou hebben genegeerd en koers bleef houden richting de zeestraat. Het vaartuig heeft vervolgens de steven gewend en de koers verlegd, hoewel een directe inslag of schade niet onafhankelijk kon worden vastgesteld. Opvallend is dat twee Chinese schepen geladen met Saoedische olie aanvankelijk werden gekeerd na waarschuwingen van de Houthi's bij het naderen van Bab el Mandeb, wat beide schepen ertoe bracht hun koers aan te passen. Nadat zij naar verluidt toestemming hadden gekregen van de Houthi's, doorkruisten beide schepen de zeestraat de volgende dag alsnog. Dit patroon komt overeen met het regime dat Iran hanteert in Hormuz, waar bevriende of neutrale schepen een veilige doorgang krijgen terwijl andere vaartuigen blootstaan aan risico's. Hierdoor beschikken de Houthi's over een vergelijkbare strategische hefboom als Iran, waarmee zij kunnen dicteren welke schepen de passage veilig kunnen voltooien en welke gevaar lopen.

Iran blijft zijn proxy voorzien van drones en raketten, waardoor de Houthi's hun operationele ritme opnieuw aanzienlijk hebben verhoogd. Deze campagne dient tevens het belang van Teheran door de druk op Saoedi-Arabië en de VS op te voeren, terwijl het Iraanse regime afstand kan bewaren van de daadwerkelijke aanvallen. In dit kader hebben de Houthi's eveneens drones en raketten afgevuurd op Saoedisch grondgebied, met name gericht op de haveninfrastructuur van Jazan en Yanbu. Satellietbeelden toonden rookkolommen nabij olie-installaties in Jazan en de olieterminal in Yanbu, hoewel de exacte omvang van de schade nog niet vaststaat.

In het bijzonder is de terminal in Yanbu van cruciaal belang voor de Saoedische olie-export, aangezien deze fungeert als een van de twee westelijke eindpunten van de Saoedische Oost-West-pijpleiding, die olietransporten in staat stelt Hormuz te omzeilen. Saoedi-Arabië heeft de Yanbu-route juist aangelegd om aan de Iraanse druk bij Hormuz te ontkomen, maar deze zelfde route is nu afhankelijk van de passage door een ander knelpunt dat wordt bedreigd door een met Iran gelieerde strijdmacht. De Rode Zee-route kan de reguliere export niet volledig vervangen, maar kan het verlies aan capaciteit wel gedeeltelijk opvangen.

Deze nieuwe blokkade volgt direct op een verse escalatieronde tussen de VS en Iran, nadat Iran het voorlopige akkoord tussen beide landen had geschonden. Om hun onvrede over de voorwaarden te tonen, begonnen Iraanse krachten opnieuw schepen in de Straat van Hormuz te viseren, wat leidde tot de wederzijdse raketbeschietingen zoals beschreven in de vorige rapportage. Daarmee hebben de Houthi-aanvallen een tweede front geopend tegen Saoedi-Arabië, een belangrijke bondgenoot van de VS, terwijl Iran directe betrokkenheid bij de escalatie kan ontkennen. De VS hebben evenwel verklaard Iran verantwoordelijk te houden voor de acties van de Houthi's. Washington heeft een onmiddellijk einde van de campagne geëist en gedreigd met vergeldingsmaatregelen indien de aanvallen aanhouden.

Over het geheel genomen creëren de aanvallen en de blokkade van de Houthi's tegen Saoedische schepen en havens een tweede gecontroleerd knelpunt, precies op het moment dat Saoedi-Arabië Hormuz probeert te vermijden. Hoewel Saoedi-Arabië het zwaarst wordt getroffen, leidt de cumulatie van navigatierisico's tussen Hormuz en de Straat van Bab el Mandeb tot een nieuwe stijging van de mondiale olieprijzen, die de VS na de sluiting van Hormuz juist probeerden te beteugelen. De VS en Saoedi-Arabië staan nu voor een moeilijke strategische afweging over de te volgen respons: onderhandelingen kunnen het acute risico verminderen, maar verlenen de Houthi's politieke hefboomwerking over een maritieme route die de Golfstaten niet kunnen missen, terwijl geëscorteerde doorgangen de toch al zwaarbelaste maritieme capaciteit verder onder druk zetten. Hernieuwde luchtaanvallen lijken de krachtigste reactie, maar zouden een extra wissel trekken op de Amerikaanse voorraden van onderscheppingsraketten en precisiewapens, die reeds zijn aangetast door de langdurige confrontatie met Iran.