Libische ex-vijanden verenigen zich om Rusland het land uit te jagen

Voor het eerst hebben eenheden van het in het oosten gevestigde Libische Nationale Leger en de in het westen gevestigde Regering van Nationale Eenheid samen getraind tijdens de door de Verenigde Staten geleide oefening Flintlock tweeduizendzesentwintig in Sirte. Deze ontwikkeling is van groot belang omdat beide partijen voorheen bittere opponenten waren die elkaar tijdens de Libische burgeroorlog op het slagveld bestreden.

Na de gezamenlijke training in Sirte hebben het Libische Nationale Leger en de Regering van Nationale Eenheid hun samenwerkingsactiviteiten verder uitgebouwd. Hun coöperatie strekte zich al snel uit tot buiten de Libische landsgrenzen toen beide zijden deelnamen aan de oefening Efes tweeduizendzesentwintig in Turkije. In totaal namen driehonderdéénendertig personeelsleden van het LNL en honderdeenenzeventig personeelsleden van de RNE deel, waarbij zij gezamenlijk trainden onder één enkele Libische vlag. Tijdens de oefening werden zij door Turkse instructeurs getraind in amfibische landingen, het opruimen van mijnen en bermbommen, het opwerpen van veldversterkingen en de inzet van speciale eenheden. Turkije is echter niet het enige land dat streeft naar toenadering tussen de rivaliserende Libische strijdkrachten. Ook Frankrijk heeft voorgesteld een verenigd Libisch Korps op te richten om de toenemende invloed van het Russische Afrika Korps in Libië te neutraliseren. Om dit voorstel kracht bij te zetten, intensiveert Parijs de directe contacten met Khalifa Haftar.

De rivaliteit tussen het Libische Nationale Leger en de Regering van Nationale Eenheid ontstond na de val van het regime van Muammar Gaddafi tijdens de door de Navo ondersteunde opstand in tweeduizendelf. In hun strijd om de politieke en militaire macht vestigden zij gescheiden machtscentra, waardoor Libië gesplitst raakte in een oostelijk en een westelijk kamp. De internationaal erkende regering controleerde het westen met militaire steun van Turkije, terwijl de strijdkrachten onder leiding van Khalifa Haftar met Russische steun het grootste deel van het oosten beheerschten. In tweeduizendnegentien lanceerde Haftar een offensief om Tripoli in te nemen, maar deze strijd sleepte zich voort tot in tweeduizendtwintig. Na het mislukken van Haftars offensief en maanden van onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van beide rivaliserende zijden, ondertekenden zij dat jaar een stakings-het-vuren. Wapenstilstand die het grootschalige geweld deed afnemen, maar de onderliggende politieke en militaire verdeeldheid van Libië niet wist op te lossen. Na jaren van felle rivaliteit is er momenteel echter sprake van een aanwijsbare verbetering in de onderlinge betrekkingen.

Momenteel bewegen het in het oosten gevestigde LNL en de in het westen gevestigde RNE zich parallel aan hun militaire samenwerking richting een politieke verzoening. Door bemiddeling onder leiding van de Amerikaanse vertegenwoordiger Massad Boulos werden beide zijden het in april eens over de eerste verenigde nationale begroting van Libië sinds tweeduizenddertien. Tegelijkertijd ondersteunen de Verenigde Staten de Libische inspanningen om een nieuwe Presidentiële Raad op te richten en landelijke verkiezingen voor te bereiden. Daarnaast werkt Pakistan, met steun van de Verenigde Staten, Saoedi-Arabië en Qatar, aan een gezamenlijk kader voor machtsdeling voor een periode van zesendertig maanden. Volgens het voorgestelde plan zou Abdul Hamid Dbeibah van de Regering van Nationale Eenheid optreden als premier, terwijl Saddam Haftar van het Libische Nationale Leger de Presidentiële Raad zou gaan leiden.

Moskou heeft langdurig geprofiteerd van de politieke en militaire verdeeldheid van Libië, evenals van de aanwezige natuurlijke hulpbronnen. Sinds tweeduizendachttien heeft de Wagner Group, en later haar opvolger het Afrika Korps, militaire en politieke steun verleend aan de strijdkrachten van Khalifa Haftar, waardoor Rusland in ruil daarvoor een stevige strategische positie in Oost-Libië kon opbouwen. Rusland heeft deze positie benut om Libië te transformeren tot een cruciale doorvoerroute voor het transport van Russische troepen, wapens en militair materieel naar Mali, Burkina Faso, Niger en de Centraal-Afrikaanse Republiek. Als het oosten en westen van Libië zich daadwerkelijk verenigen en één nationaal leger vormen, zal de afhankelijkheid van het Haftar-kamp van Russische militaire steun dientengevolge aanzienlijk afnemen. Dit zal op zijn beurt het vermogen van Rusland aantasten om zijn militaire bases en aanvoerlijnen in Libië te handhaven, wat het fundament van Moskou's bredere strategie in Sub-Saharisch Afrika rechtstreeks ondergraaft.

Over het geheel genomen toont de deelname van de twee rivaliserende Libische strijdkrachten aan de oefeningen in Sirte en Izmir aan dat de langdurige militaire kloof geleidelijk wordt gedicht. Tegelijkertijd werken internationale mogendheden zoals de Verenigde Staten, Turkije, Frankrijk en Pakistan samen om de rivaliserende Libische kampen in het oosten en westen te herrenigen. Als deze samenwerking zich voortzet, baant dit de weg voor een politiek proces om geschillen over machtsdeling en staatsinstellingen op te lossen, wat Libië uiteindelijk in staat zal stellen via vreedzame verkiezingen een regering te vormen. Indien deze mogelijke toenadering slaagt, verliest Moskou zijn strategische bruggenhoofd in Libië, wat zijn vermogen om macht te projecteren in de Sahel en de bredere Afrikaanse regio ernstig zal verzwakken.