Rusland zet zwakke back-upsystemen in terwijl de communicatiecrisis verergert

Vandaag komt het belangrijkste nieuws uit Rusland.

Hoewel de verstoring van de Starlink-verbindingen de Russische troepen aan de frontlinie in grote problemen heeft gebracht, hebben de Russische autoriteiten de situatie de afgelopen weken bewust gebagatelliseerd. Achter de schermen worden echter in alle ijlen wanhopige orders gegeven en maatregelen genomen om de haperende communicatielijnen met provisorische oplossingen te herstellen, terwijl het slagveld verder wegzakt in volledige chaos.

Onlangs verklaarde het Russische Ministerie van Defensie officieel dat Starlink nooit als kritieke infrastructuur voor de Russische strijdkrachten werd beschouwd. In plaats daarvan stellen zij dat Rusland de Starlink-verbinding louter gebruikte als een psychologische tactiek, met als hoofddoel de Oekraïners te verwarren en hun militaire operaties te beïnvloeden. Met deze verklaring wil de Russische leiding zowel aan de internationale gemeenschap als aan de eigen bevolking krachtig aantonen dat de situatie onder controle is en dat er geen reden tot bezorgdheid is.

De feitelijke realiteit op het slagveld spreekt deze beweringen echter rechtstreeks tegen. Volgens het Institute for the Study of War was het verlies van de Starlink-connectiviteit een directe oorzaak voor de terugtrekking van de Russische strijdkrachten uit bijna 500 vierkante kilometer bezet gebied in het zuidoosten van Oekraïne. In combinatie met intensieve gecoördineerde aanvallen door Oekraïense troepen heeft dit effectief de volledige Russische commandostructuur aan de frontlinie ontmanteld. Een hooggeplaatste Oekraïense functionaris verklaarde bovendien dat Russische drone-operators niet langer in staat zijn Oekraïense logistieke doelen aan te vallen op een afstand van 100 tot 250 kilometer van het front.

Ten slotte bedroeg volgens een commandant van het Oekraïense 3e Legerkorps de verhouding tussen uitgeschakelde vijanden en eigen verliezen voorheen ongeveer acht tegen één in het voordeel van Oekraïne. Sinds de Starlink-verbinding is verbroken, is dat aantal echter gestegen tot ongeveer dertien tegen één. Het is namelijk veel moeilijker geworden om nauwkeurige Oekraïense vuurposities te detecteren en die doelinformatie door te geven aan artilleriesystemen, waarvan er bovendien minder beschikbaar zijn omdat veel drone-aanvalssystemen zelf onbruikbaar zijn geworden.

De complexe situatie dwingt Rusland om diverse nieuwe geïmproviseerde strategieën toe te passen om de communicatiecapaciteiten te herstellen en te versterken, waaronder zogenaamde wifi-bruggen. Voor het opzetten van een wifi-brug zetten de Russen een groot aantal draadloze antennes met hoge capaciteit in, die zich uitstrekken van de frontlinie naar de achterhoede. Daar worden ze verbonden met een centrale internetbron, waarna gegevens tussen het front en de achterhoede worden uitgewisseld.

Hoewel deze wifi-bruggen de Russen in staat stellen hun drone-aanvalscapaciteiten en communicatienetwerk weer te gebruiken, kleven er ernstige kwetsbaarheden aan. Omdat deze antennes op hoge masten worden gemonteerd en op open, zichtbare locaties worden geplaatst voor een maximaal bereik, kunnen Oekraïense drone-operators deze doelen gemakkelijk identificeren.

Geolocatie-beelden tonen al diverse gevallen waarin Oekraïense FPV-drones Russische soldaten uitschakelen terwijl zij een dergelijk netwerk opzetten. Verdere rapportage geeft aan dat één bataljon bij Stepnohirsk alleen al in de afgelopen dagen 43 van dergelijke relaisstations heeft vernietigd.

Aangezien deze antennes een uitgebreid mesh-netwerk vormen langs de frontlinie, waarbij signalen van de ene naar de andere antenne worden doorgegeven, kan de vernietiging van één enkele antenne de volledige Russische datatransportketen aan het front verbreken en het communicatiesysteem effectief verlammen. Bovendien, als een Oekraïense drone-operator erin slaagt een Russische antenne te lokaliseren, stelt signaalanalye hen in staat om nabijgelegen Russische drone-operators en elektronische oorlogsvoeringstations eenvoudig te identificeren, waardoor zowel de operators als de stations direct gevaar lopen.

Daarnaast heeft Rusland een stratosferisch ballonplatform op grote hoogte ingezet, genaamd Barazh-1, om satellietcommunicatie te emuleren. De Barazh-1-ballon vliegt op een hoogte van ongeveer 20 kilometer, wat hem beschermt tegen dreigingen van Oekraïense onderscheppingsdrones. Tegelijkertijd kan hij een 5G-netwerkterminal dragen, waardoor hij functioneert als een relaisknooppunt op grote hoogte. Dit stelt eenheden aan de Russische frontlinie in staat om snel en continu met elkaar te communiceren.

Bovendien is de Barazh-1-ballon uitgerust met een pneumatisch ballast-systeem dat automatisch de hoogte aanpast. Hierdoor kan het platform een relatieve positie boven een aangewezen gebied behouden door gebruik te maken van stratosferische stromingen zonder conventionele aandrijving.

Hoewel de Russen melden dat zij de afgelopen weken al verscheidene van dergelijke ballonnen met succes hebben gelanceerd, kunnen ze slechts enkele weken in de lucht blijven. Dit betekent dat de platforms continu moeten worden vervangen om ononderbroken communicatie te garanderen. Verder is de dekking van elke individuele Russische ballon beperkt in vergelijking met die van satellieten, wat het monitoren van grotere gebieden bemoeilijkt. Bovendien kunnen veel Oekraïense luchtverdedigingssystemen, zoals de S-300, SAMP-T en zelfs eenvoudige straaljagers met Sidewinder-raketten, doelen op deze hoogten gemakkelijk neutraliseren. Als een Russische internetballon dus ook maar iets te dicht bij het Oekraïense luchtruim komt, kan deze snel worden vernietigd, wat de strategische en tactische impact volledig tenietdoet.

Over het geheel genomen zijn de Russische binnenlandse en geïmproviseerde systemen technisch weliswaar in staat om datatransmissie te herstellen, maar schieten ze fundamenteel tekort vergeleken met het Starlink-netwerk in een lage aardbaan. Deze systemen hebben lagere overdrachtssnelheden, vereisen grote antennes met een hoog stroomverbruik en zijn niet geschikt voor snelle inzet of camouflage nabij de frontlinies.

Hoewel deze systemen Rusland op de korte termijn enige verlichting bieden, wordt verwacht dat hun effectiviteit op de lange termijn ontoereikend zal zijn. Rusland besteedt waardevolle tijd en inspanning aan technologieën die zijn ontworpen voor tijdelijke en civiele problemen, wat de ontwikkeling van een permanent Russisch militair communicatiesysteem voor de toekomst belemmert.