Wojna orbitalna nabiera tempa: Rosja uruchamia nową konstelację satelitów wojskowych na orbicie

Ukraińskie uderzenia dalekiego zasięgu na rosyjską infrastrukturę łączności satelitarnej uległy w ostatnich miesiącach znacznej intensyfikacji. Materiały wideo potwierdzają ataki bezzałogowców na Centrum Łączności Kosmicznej w Dubnej pod Moskwą oraz gęsty dym unoszący się nad obiektem. Zdjęcia satelitarne wykazały uszkodzenia infrastruktury budowlanej kompleksu, w tym kluczowej anteny głównej. Ośrodek ten stanowi największy węzeł łączności satelitarnej w Federacji Rosyjskiej, zapewniający obsługę komunikacji rządowej, monitorowanie prób jądrowych oraz dowodzenie siłami zbrojnymi. Ponowne uderzenie ukraińskich dronów na ten sam obiekt zaledwie parę dni później podkreśla jego priorytetowe znaczenie operacyjne. Ponadto strona ukraińska przeprowadziła ataki na inne węzłowe obiekty telekomunikacyjne, w tym na pierwszy Węzeł Łączności „Rubin”, wchodzący w skład 14. Głównego Centrum Łączności Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej. Według komunikatu Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, obiekt ten należał do najnowocześniejszych i najbardziej wydajnych militarnych węzłów łączności eksploatowanych przez Rosję w centralnym rejonie operacyjnym.

Uderzenia te wskazują na celową dążność do degradacji segmentu naziemnego rozbudowywanego przez Rosję systemu łączności kosmicznej. Horyzont czasowy tych ataków sugeruje, że Ukraina dąży do opóźnienia wdrożenia operacyjnego nowej rosyjskiej konstelacji satelitarnej. W rzeczywistości Moskwa pracuje nad własnym odpowiednikiem systemu Starlink, mającym zniwelować deficyt szybkiej i niezawodnej łączności w rosyjskich ugrupowaniach bojowych na Ukrainie po odcięciu im dostępu do sieci Starlink. Pod koniec maja wystrzelono i poddano testom orbitalnym pierwsze szesnaście satelitów typu Rasswiet, a pod koniec lipca na orbitę trafiła druga partia tych aparatów. Choć nawet rosyjskie źródła eksperckie przyznają, że osiągnięcie pełnej funkcjonalności systemu wymaga rozmieszczenia około dwustu–dwustu pięćdziesięciu jednostek, sukcesywne wprowadzanie i aktywacja kolejnych satelitów będzie stopniowo zwiększać zdolności łączności satelitarnej wojsk rosyjskich na ukraińskim teatrze działań.

Przy obecnej liczbie satelitów na orbitach Rosjanie dysponują już dwoma istotnymi oknami łączności na dobę nad terytorium Ukrainy, o łącznym czasie trwania przekraczającym godzinę. Choć te okna czasowe są krótkie i nie pozwalają jeszcze na sterowanie dronami w czasie rzeczywistym ani na prowadzenie ciągłej łączności taktycznej, są już wykorzystywane przez rosyjskie dowództwo do wymiany danych na poziomie operacyjno-strategicznym. Pozwala to na ominięcie podatnej na zakłócenia infrastruktury naziemnej, którą ukraińskie środki walki elektronicznej mogą łatwiej paraliżować i przechwytywać. Rosyjscy planiści zamierzają osiągnąć całodobowe pokrycie globalne do końca 2027 roku, kiedy to liczba satelitów ma zbliżyć się do trzystu, z docelową rozbudową konstelacji do dziewięciuset aparatów. Taka rozbudowa nie tylko zapewni rosyjskim wojskom pełną i szybką transmisję danych na obszarze Ukrainy, ale także stworzy zabezpieczony kanał łączności dla rosyjskich podmiotów na terytorium całej Europy oraz posłuży jako narzędzie projekcji wpływów na świecie.

Strona ukraińska dostrzega zagrożenie wynikające z tego projektu, który zmierza do zniwelowania jej przewagi wynikającej z dostępu do systemu Starlink, dlatego intensywnie opracowuje i wdraża odpowiednie środki zaradcze. Działania te wykraczają poza dotychczasowe uderzenia na naziemną infrastrukturę łączności, które już spowalniają proces wdrażania rosyjskiego systemu. W momencie gdy rosyjskie satelity uzyskają zdolność bezpośredniej komunikacji z mobilnymi terminalami, skuteczność atakowania scentralizowanych węzłów naziemnych ulegnie zmniejszeniu. Z tego względu Ukraina rozwija specjalistyczne systemy zagłuszania łączności satelitarnej, przeznaczone do śledzenia grup rosyjskich satelitów na orbicie w czasie rzeczywistym. Ukraińskie stacje nadawcze będą naprowadzane na odpowiednie współrzędne i na właściwych częstotliwościach emitować sygnały zakłócające skierowane wyłącznie przeciwko rosyjskim łączom satelitarnym. Jednak śledzenie obiektów na niskiej orbicie okołoziemskiej wymaga precyzyjnej synchronizacji i szybkiego sterowania wiązką w celu utrzymania ciągłości zagłuszania, co świadczy o znacznych inwestycjach Ukrainy w zaawansowane technologie walki elektronicznej. W przypadku pomyślnej realizacji system ten zdezorganizuje okna łączności nowej konstelacji i zmusi rosyjskie pododdziały do powrotu do wolniejszych i mniej bezpiecznych kanałów transmisji.

Podsumowując, rozbudowa przez Rosję konstelacji satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej stanowi poważną próbę zmniejszenia dystansu do amerykańskich technologii kosmicznych i zniwelowania luki strategicznej. Mimo że rosyjska konstelacja znajduje się wciąż w fazie początkowej, jej rosnące możliwości już skłaniają Ukrainę do rozwijania zaawansowanych przeciwdziałań. Ukraińskie uderzenia na węzły łączności satelitarnej oraz prace nad systemami zagłuszającymi ze śledzeniem orbitalnym pokazują, że konflikt zbrojny w coraz większym stopniu przenosi się w domenę kosmiczną. Technologie te mają znaczenie wykraczające poza obecny konflikt, gdyż systemy zdolne do neutralizacji wojskowej łączności na niskiej orbicie mogą w przyszłości zostać zaadaptowane przez partnerów zachodnich w celu przeciwdziałania analogicznym konstelacjom budowanym przez innych potencjalnych przeciwników.