Oorlog in Oekraïne: Soldaten, niet machines, bepalen de uitkomst op het veld

Vandaag bereiken ons interessante berichten uit Oekraïne.

De gebeurtenissen op het slagveld tonen aan dat drones alleen, ondanks hun beslissende rol, niet volstaan om dominantie af te dwingen. Hoewel AI-systemen de rol van de mens lijken te marginaliseren, wordt steeds duidelijker dat alleen soldaten de oorlog kunnen winnen.

De oorlog in Oekraïne wordt vaak getypeerd als een dronewoorlog, maar Arsen Dmytryk, stafchef van het Eerste Azov-korps, stelt dat het gevaarlijk wordt wanneer commandanten operaties uitsluitend rond drones gaan plannen. Dit leidt tot onjuiste beslissingen over de structuur van de strijdkrachten, de training en de coördinatie op het slagveld. Zijn punt is dat technologie de behoefte aan georganiseerde eenheden, logistiek en soldaten die posities kunnen consolideren en terrein kunnen behouden, niet vervangt.

Drones hebben het slagveld veranderd door de tijd tussen detectie en uitschakeling van een doelwit terug te brengen tot minuten of zelfs seconden. Hierdoor zijn troepenbewegingen moeilijker te verbergen en wegen fouten zwaarder door. Deze verschuiving bouwt voort op eerdere ontwikkelingen waarbij snellere informatie-uitwisseling eenheden in staat stelde sneller te reageren, wat betekent dat beslissingen dichter bij de frontlinie en met minder vertraging worden genomen.

In de praktijk verandert dit de rol van de soldaat, die zich nu richt op het identificeren van doelen, het bepalen van de prioriteit van dreigingen en het coördineren van aanvallen op basis van snel veranderende informatie.

Deze dynamiek legt echter ook beperkingen bloot, omdat drones op zichzelf geen gevechtskracht creëren. Ze maken deel uit van een groter systeem en zijn afhankelijk van de menselijke factor, zoals de vaardigheid van de operator, het plan van de commandant, het vermogen van de technicus om verbindingen te behouden onder elektronische verstoring (jamming) en de logistiek die deze operaties ondersteunt. Als deze menselijke elementen zwak zijn of samenhang missen, worden drones verbruiksartikelen in plaats van effectieve wapens. In dat geval verbetert snellere informatie de prestaties niet, maar leidt het tot snellere fouten, omdat beslissingen sneller worden genomen dan dat ze naar behoren worden begrepen of gecoördineerd.

Dit wordt duidelijk in de manier waarop veldslagen worden beslecht; drones kunnen doelen raken, maar kunnen zonder mensen nog steeds geen terrein bezetten of behouden. Een oorlog wordt niet gewonnen door aanvallen alleen, maar door de controle over het terrein, het beschermen van aanvoerroutes, de rotatie van uitgeputte eenheden, het repareren van beschadigde systemen en het nemen van beslissingen onder constante druk.

Een eenheid kan bijvoorbeeld snel doelen detecteren en raken met drones, maar als zij niet in staat is om vooruit te komen, posities veilig te stellen of stand te houden bij een tegenaanval, gaat het voordeel verloren en wordt het slagveld statisch. Snellere verkenningsgegevens en snellere aanvallen lossen deze problemen niet op, omdat vertrouwen, uithoudingsvermogen en aanpassingsvermogen nog steeds afhangen van mensen in plaats van technologie.

Er vindt momenteel een herverdeling plaats op het slagveld. In sommige sectoren voeren minder soldaten de meest riskante taken uit nabij vijandelijke posities, terwijl drones worden ingezet als verkenners om vuur te corrigeren, munitie af te leveren en dreigingen te onderscheppen voordat ze de contactlijn bereiken. Tegelijkertijd verschuift de vraag naar getraind personeel dat deze systemen bedient en onderhoudt; dronepiloten sturen aanvallen aan, technici beschermen de communicatie tegen vijandelijke storing, analisten interpreteren binnenkomende data om doelen te identificeren en commandanten coördineren deze input tot coherente acties. Het slagveld vereist nu minder soldaten voor directe fysieke blootstelling, maar meer mensen die informatie kunnen beheren, systemen kunnen onderhouden en beslissingen kunnen nemen binnen een verbonden gevechtsnetwerk.

Oekraïense commandanten verklaren dit aan de hand van historische patronen in plaats van abstracte beweringen over nieuwe technologie. Ze wijzen op de oorlogvoering met buskruit, die pas beslissend werd toen staten de productie konden organiseren, grote legers konden trainen en de logistiek konden waarborgen. Dit illustreert een constante dynamiek waarbij technologie pas effectief wordt wanneer deze wordt ondersteund door menselijke organisatie, training en coördinatie.

Kortom, legers die drones en AI behandelen als instrumenten binnen een soldaat-gecentreerd systeem, zullen beter presteren dan legers die technologie zien als een volledige vervanging van de mens. Oekraïne laat zien dat zelfs wanneer machines meer routineuze functies op het slagveld overnemen, succes nog steeds afhangt van de soldaten die druk kunnen weerstaan, sneller kunnen adapteren en eenheden functionerend kunnen houden wanneer de omstandigheden verslechteren.

De werkelijke competitie gaat daarom niet langer over individuele wapens, maar over welk leger technologie het best kan implementeren in duurzame gevechtseffectiviteit. De volgende fase van de oorlog zal worden beslist door organisatorische veerkracht, want de soldaten van de partij die blijven leren, coördineren en de eenheid bewaren onder stress, zullen uiteindelijk degenen zijn die zegevieren.