Wojna na Ukrainie dowodzi: To żołnierze, a nie maszyny, przesądzają o losach

Dzisiejsze doniesienia z Ukrainy dostarczają istotnych analiz.

Obserwacje z pola walki dowodzą, że same drony, mimo ich decydującej roli, nie wystarczają do uzyskania pełnej dominacji. Nawet jeśli narzędzia oparte na sztucznej inteligencji zdają się ograniczać rolę jednostki, staje się jasne, że wojnę mogą wygrać jedynie żołnierze.

Wojna na Ukrainie jest często określana mianem wojny dronów, jednak Arsen Dmytryk, szef sztabu Pierwszego Korpusu Azow, przekonuje, że sytuacja staje się niebezpieczna, gdy dowódcy zaczynają planować operacje wyłącznie w oparciu o systemy bezzałogowe. Prowadzi to do błędnych decyzji w zakresie struktury sił, szkolenia i koordynacji działań. Jego argumentacja wskazuje, że technologia nie zastępuje potrzeby posiadania zorganizowanych jednostek, logistyki oraz żołnierzy zdolnych do konsolidacji pozycji i utrzymania terenu.

Drony zmieniły oblicze pola walki poprzez skrócenie czasu od wykrycia celu do uderzenia do minut lub nawet sekund, co sprawia, że przemieszczanie wojsk jest trudniejsze do ukrycia, a błędy stają się bardziej kosztowne. Zmiana ta bazuje na wcześniejszym rozwoju systemów wymiany informacji, które pozwoliły jednostkom na szybsze reagowanie, co oznacza, że decyzje są podejmowane bliżej linii frontu i z mniejszym opóźnieniem.

W praktyce zmienia to rolę żołnierzy, którzy obecnie koncentrują się na identyfikacji celów, ustalaniu priorytetów zagrożeń i koordynowaniu uderzeń w oparciu o dynamicznie zmieniające się dane.

Jednak ta sama dynamika ujawnia również ograniczenia, ponieważ drony same w sobie nie generują siły bojowej. Są one częścią większego systemu i zależą od czynnika ludzkiego, takiego jak umiejętności operatora, plan dowódcy, zdolność inżynierów do utrzymania łączności w warunkach zakłócania radioelektronicznego oraz logistyka zabezpieczająca te operacje. Jeśli te elementy ludzkie są słabe lub brakuje im spójności, drony stają się jedynie materiałem eksploatacyjnym, a nie skuteczną bronią. W takim przypadku szybszy przepływ informacji nie poprawia efektywności, lecz prowadzi do szybszego popełniania błędów, ponieważ decyzje zapadają szybciej, niż są właściwie analizowane czy koordynowane.

Staje się to wyraźne w sposobie, w jaki rozstrzygane są bitwy – drony mogą razić cele, ale wciąż nie są w stanie w pełni utrzymać terenu bez obecności ludzi. Wojny nie wygrywa się samymi uderzeniami, lecz kontrolą obszaru, ochroną szlaków zaopatrzeniowych, rotacją wyczerpanych pododdziałów, naprawą uszkodzonych systemów i podejmowaniem decyzji pod stałą presją.

Na przykład jednostka może szybko wykryć i porazić cele za pomocą dronów, ale jeśli nie jest w stanie ruszyć naprzód, zabezpieczyć pozycji lub utrzymać się pod kontratakiem, przewaga zostaje utracona, a sytuacja na polu walki staje się statyczna. Szybsze dane z rozpoznania i błyskawiczne uderzenia nie rozwiązują tych problemów, ponieważ zaufanie, wytrzymałość i adaptacja nadal zależą od ludzi, a nie od technologii.

Obecnie mamy do czynienia z realną redystrybucją zadań na polu walki. W niektórych sektorach mniej żołnierzy wykonuje najbardziej narażone zadania w pobliżu pozycji wroga, gdyż drony służą jako środki rozpoznawcze do korygowania ognia, dostarczania amunicji i przechwytywania zagrożeń przed dotarciem do linii styku. Jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na wyszkolony personel obsługujący i utrzymujący te systemy: piloci dronów sterują uderzeniami, inżynierowie chronią łączność przed wrogim przeciwdziałaniem elektronicznym, analitycy interpretują dane wejściowe w celu identyfikacji celów, a dowódcy koordynują te sygnały w spójne działania. Pole walki wymaga obecnie mniejszej liczby żołnierzy bezpośrednio wystawionych na ogień, ale większej liczby osób zdolnych do zarządzania informacją, utrzymywania systemów i podejmowania decyzji w ramach sieciocentrycznego systemu walki.

Ukraińscy dowódcy wyjaśniają to poprzez porównania historyczne, unikając abstrakcyjnych twierdzeń o nowej technologii. Wskazują na erę broni palnej, która stała się decydująca dopiero wtedy, gdy państwa potrafiły zorganizować produkcję, wyszkolić liczne armie i zapewnić logistykę, co dowodzi, że sama broń była niewystarczająca bez odpowiedniej strategii. Ilustruje to stałą dynamikę, w której technologia staje się skuteczna dopiero wtedy, gdy wspiera ją ludzka organizacja, szkolenie i koordynacja.

Podsumowując, armie traktujące drony i sztuczną inteligencję jako narzędzia w systemie zorientowanym na żołnierza będą osiągać lepsze wyniki niż te, które widzą w technologii całkowity substytut człowieka. Ukraina pokazuje, że nawet gdy maszyny przejmują rutynowe funkcje na polu walki, sukces nadal zależy od żołnierzy zdolnych do wytrzymania presji, szybszej adaptacji i utrzymania funkcjonowania jednostek w sytuacjach kryzysowych.

Prawdziwa rywalizacja nie dotyczy więc już poszczególnych rodzajów broni, lecz tego, która armia potrafi skuteczniej zaimplementować technologię w trwałą efektywność bojową. Kolejny etap wojny zostanie rozstrzygnięty przez odporność organizacyjną, ponieważ to żołnierze strony, która potrafi się uczyć, koordynować działania i zachować spójność w warunkach stresu, ostatecznie zwyciężą.