Waarom honderden Russische soldaten zich tegelijk overgeven

Vandaag zijn er belangrijke updates uit de richting van Lyman.

Hier wordt de omvang van de Russische nederlaag rond Lyman op het gebied van menskracht steeds duidelijker, nu het Derde Legerkorps van Oekraïne officieel het aantal Russische verliezen tijdens de derde fase van Operatie Vivaldi heeft bevestigd. Volgens korpscommandant Andrii Biletskyi liepen de Russische personeelsverliezen tijdens deze fase op tot meer dan tweeduizend, terwijl meer dan tweehonderdvijftig Russische soldaten krijgsgevangen werden gemaakt.

Gehele Russische groepen gaven zich over, inclusief officieren, drone-operators en artilleristen. Oekraïense beelden tonen tientallen gevangenen die bij elkaar zijn gebracht, wat aantoont dat Rusland aanzienlijke troepenmachten had ingezet voor de verdediging van het bruggenhoofd, in plaats van slechts kleine infiltratiegroepen over het terrein te verspreiden zoals het Russische commando meldde.

Belangrijker nog is dat dit bij lange na niet de definitieve cijfers voor Operatie Vivaldi zijn, aangezien zij uitsluitend de door Oekraïne officieel bekendgemaakte Russische verliezen uit de derde fase vertegenwoordigen. De psychologische gevolgen blijken nog een stuk ontwrichtender: Russische troepen hebben meer dan een jaar bloedig gezwoegd om op te rukken naar Lyman en hun bruggenhoofd te transformeren tot een uitvalsbasis voor de omsingeling van de stad. Russische soldaten staken herhaaldelijk levensgevaarlijke aanvoerroutes over, vochten om verwoeste posities in het bos en leden enorme verliezen om terrein te veroveren dat de Oekraïense strijdkrachten hun nu in slechts enkele weken tijd weer hebben ontrukt.

Het aanschouwen van het verdwijnen van die terreinwinst tast het zelfvertrouwen ernstig aan onder Russische troepen van wie wordt verwacht dat zij blijven vechten. Zij veronderstelden immers deel uit te maken van een duurzame opmars, om vervolgens te moeten terugtrekken, geïsoleerd of omsingeld te raken terwijl Oekraïense stormformaties posities innemen waar hun eigen eenheden maanden over hebben gedaan om ze te veroveren. Dit onderstreept het belang van de overgave van gehele Russische groepen, waarbij voortgezet verzet als zinloos werd beoordeeld zodra Oekraïense troepen door de Russische defensie braken en hun logistiek verstoorden.

Er is nog een reden waarom de uiteindelijke Russische verliezen wezenlijk kunnen afwijken van de cijfers die momenteel openbaar zijn, aangezien Oekraïne operationele informatie blijft achterhouden. Operatie Vivaldi werd uitgevoerd onder een strikte informatie-blackout, en Oekraïense commandanten hebben het bekendmaken van vorderingen herhaaldelijk uitgesteldtd totdat deze geen operationeel risico meer vormden. Als gevolg hiervan loopt de officiële berichtgeving voortdurend achter op de gebeurtenissen op het slagveld.

Die vertraging zelf levert militaire voordelen op: als Russische commandanten geloven dat hun terugtrekking meer gevechtskracht heeft behouden dan in werkelijkheid het geval is, kunnen zij de sterkte van hun nieuwe posities verder naar het oosten achter de rivier overschatten. Eenheden waarvan wordt aangenomen dat zij succesvol zijn ontkomen, hebben in werkelijkheid verliezen geleden, zijn verspreid geraakt of hebben zich overgegeven, waarbij de resulterende discrepantie leidt tot verkeerde beslissingen over beschikbare reservestrijdkrachten. Russische commandanten zouden zelfs kunnen veronderstellen dat zij over voldoende infanterie beschikken om overgangen en posities rond de Zherebets-rivier te verdedigen, of, nog gevaarlijker, zij zouden kunnen concluderen dat er voldoende gevechtskracht overblijft voor tegenaanvallen om een deel van het verloren bruggenhoofd te herstellen. Oekraïne zou dan te maken krijgen met formaties die zwakker zijn dan de Russische hoofdkwartieren denken.

De bevestigde aantallen krijgsgevangenen leggen dan ook iets bloot dat groter is dan louter gecapteerde menskracht: de overgave van meer dan tweehonderdvijftig soldaten tijdens één enkele fase vertegenwoordigt een aanzienlijke opeenvolging van instortingen in Ruslands vermogen om geïsoleerde posities te handhaven zodra Oekraïense troepen het bruggenhoofd binnendrongen. Operatie Vivaldi reikt dientengevolge veel verder dan het wisselen van eigenaar van grondgebied; Oekraïne heeft de Russische troepen weggetrokken bij Lyman, posities ontmanteld die in maanden van offensieve operaties waren opgebouwd en een zware tol aan menskracht geëist, waarbij honderden Russische soldaten zich hebben overgegeven in plaats van die terreinwinst te blijven verdedigen.

Over het geheel genomen blijven de precieze definitieve slachtoffer- en gevangenenaantallen onbekend en mag er niet op vooruitgelopen worden voordat Oekraïne ze officieel vrijgeeft. Maar de derde fase alleen al toont de omvang van de omslag aan. Voor Russische soldaten die hebben toegekeken hoe enorme middelen werden aangewend om dit bruggenhoofd op te bouwen, om het vervolgens binnen enkele weken ontmanteld te zien worden, vertegenwoordigt Vivaldi iets dat moeilijker te vervangen is dan grondgebied: het rotsvaste geloof dat al die eerdere offers blijvende resultaten hebben opgeleverd.