Jak USA chciały wymusić zmianę reżimu, choć wojna tak naprawdę już się zaczęła

Najważniejsze doniesienia geopolityczne dnia docierają dzisiaj z Iranu.

Początkowa faza uderzenia na Iran wywołała najsilniejsze od lat wrażenie, że tamtejszy reżim może ostatecznie upaść. Jednak dynamika realizacji celów strategicznych Stanów Zjednoczonych załamała się niemal tak szybko, jak się pojawiła.

Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły konflikt, przeprowadzając blisko dziewięćset uderzeń dekapitacyjnych wymierzonych w irańskie kierownictwo polityczno-wojskowe w ciągu pierwszych dwunastu godzin. Najwyższy Przywódca, ajatollah Ali Chamenei, zginął w pierwszej fali ataków wraz z kilkoma wysokimi rangą dowódcami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (KSRI) oraz funkcjonariuszami wywiadu. Wśród ofiar znaleźli się szef irańskiego wywiadu oraz minister obrony, którego następca również został zlikwidowany w kolejnym uderzeniu zaledwie trzy dni później. W rzeczywistości precyzyjne uderzenia strategiczne były kontynuowane przeciwko decydentom w całym kraju, prowadząc do eliminacji szacunkowo około pięćdziesięciu irańskich dygnitarzy. Choć była to najbardziej rozległa operacja dekapitacyjna, jaką kiedykolwiek podjęto wobec Iranu, irański aparat państwowy wykazał się odpornością instytucjonalną i utrzymał ciągłość funkcjonowania.

W rzeczywistości Iran był przygotowany na taki scenariusz – dla każdego dowódcy wojskowego wyznaczono wcześniej co najmniej trzy linie sukcesji, dzięki czemu w przypadku eliminacji kluczowych osób zmiennicy byli gotowi do natychmiastowego przejęcia obowiązków. W międzyczasie wielu liderów rozproszyło się w bezpiecznych kryjówkach zaraz po rozpoczęciu ataku, całkowicie unikając komunikacji elektronicznej i polegając wyłącznie na kurierach oraz wiadomościach dostarczanych osobiście. Pomimo swojego autorytarnego charakteru, system nie opierał się na jednej osobie ani na wąskiej elicie, lecz posiadał wystarczającą głębię zdecentralizowaną, aby zaabsorbować straty kadrowe i kontynuować działania nawet pod tak zmasowaną presją.

To sprawiło, że skuteczna dekapitacja reżimu okazała się wyjątkowo trudna, szczególnie że uderzenia lotnicze rozpoczęły się w momencie, gdy intensywność masowych protestów społecznych uległa już znacznemu wygaszeniu. Większość demonstrantów gotowych podjąć ryzyko buntu została zabita, aresztowana lub zmuszona do milczenia podczas wcześniejszej brutalnej rozprawy z opozycją. Wszelkie prywatne środki łączności radiowej czy satelitarnej dostępne dla obywateli zostały zniszczone na początku roku, a wraz z wybuchem wojny władze w Teheranie ponownie wprowadziły ogólnokrajową blokadę internetu, która trwa do dnia dzisiejszego. Warto zauważyć, że amerykańskie uderzenia na ośrodki badawcze i obiekty rządowe dotknęły również kilka uniwersytetów, co przyniosło niefortunny skutek uboczny w postaci likwidacji wielu z nielicznych pozostałych przestrzeni fizycznych, które historycznie służyły jako centra koordynacji ruchów protestacyjnych.

Jednocześnie irańskie siły zbrojne jako całość pozostały w dużej mierze nienaruszone pomimo poważnych strat, ponieważ nie zostały poddane presji operacyjnej zdolnej do rozbicia armii. Stany Zjednoczone i Izrael oparły swoje działania na potędze lotniczej i uderzeniach dystansowych, co – choć dotkliwe – pozostawało wykonalne do skontrowania dla wojska, które nie musiało odpierać inwazji lądowej. Był to zupełnie inny scenariusz niż w Iraku w dwa tysiące trzecim roku, gdzie dopiero synergia przewagi powietrznej, ofensywy lądowej i załamania politycznego sparaliżowała iracką armię. W Iranie łańcuch dowodzenia został zachowany, nie było nacierających sił lądowych przeciwnika wywierających presję na froncie, w efekcie czego oddziały nie uległy panice i nie dochodziło do masowych dezercji mimo intensywności nalotów. Irańska armia musiała jedynie utrzymać spójność i dostosować się do sytuacji, co w tych warunkach uczyniła skutecznie.

Waszyngton i Tel Awiw zorientowały się, że obywatele nie wychodzą ponownie na ulice z własnej inicjatywy, zaczęły więc atakować punkty kontrolne sił bezpieczeństwa oraz kolejne obiekty KSRI, aby usunąć bariery fizyczne uniemożliwiające mobilizację opozycji w przestrzeni publicznej. Stany Zjednoczone, we współpracy z irańskimi aktywistami, przemyciły również terminale Starlink, aby ułatwić protestującym koordynację działań, badając jednocześnie możliwości dostaw uzbrojenia. Iran odpowiedział eskalacją gróźb w wymiarze wewnętrznym i zewnętrznym, włączając w to zapowiedzi egzekucji każdego dziecka, które wyrazi poparcie dla nieprzyjaciela.

W miarę upływu tygodni i pomimo podjęcia wszystkich tych wysiłków stało się jasne, że strategia dekapitacji oraz kampania maksymalnej presji nie doprowadzą do zmiany reżimu w Iranie; aparat państwowy niestety całkowicie zdusił wszelkie zdolności do ponownego rozpalenia protestów, co skłoniło Stany Zjednoczone i Izrael do stopniowego porzucenia pierwotnego celu strategicznego. W rezultacie konflikt wszedł w bardziej przewidywalną fazę, a uwaga stron przeniosła się na blokady morskie i kontrolę żeglugi w Cieśninie Ormuz. Z czasem sama cieśnina oraz wysiłki na rzecz przywrócenia tam swobody żeglugi stały się głównym teatrem działań wojennych i zmagań dyplomatycznych, spychając na dalszy plan wszelkie próby przebudowy wewnętrznej sceny politycznej Iranu.

Podsumowując, próba zmiany reżimu nie powiodła się, ponieważ dynamika ruchu protestacyjnego wygasła, a kampania militarna była oderwana od realiów operacyjnych na miejscu. Choć najwyższe kierownictwo ucierpiało dotkliwie, system posiadał wystarczającą głębię instytucjonalną, by przetrwać i wdrożyć skuteczne strategie obronne, takie jak powtarzające się uderzenia dronów dalekiego zasięgu czy zamknięcie Cieśniny Ormuz. Obraz, jaki wyłonił się po tych niszczycielskich uderzeniach, to zdeterminowany do eskalacji reżim, zdolne do długotrwałego oporu wojsko oraz społeczeństwo zbyt zastraszone i odizolowane, by podjąć jakiekolwiek działania.