Ataki na statki u wybrzeży Bułgarii eskalują, gdy Francja wysyła myśliwce nad Morze Czarne

Dzisiaj najważniejsze doniesienia o znaczeniu strategicznym napływają z Bułgarii.

Atak rosyjskich bezzałogowych aparatów nawodnych wymierzony został w cywilny statek handlowy, znajdujący się w przybliżeniu trzydzieści kilometrów od bułgarskiego wybrzeża na Morzu Czarnym. Materiał filmowy zarejestrowany przez członka załogi na pokładzie dokumentuje uderzenie, ukazując wyraźnie jeden z trzech rosyjskich dronów, które poraziły jednostkę. Atak został początkowo wykryty przez francuski samolot patrolowo-rozpoznawczy Atlantique 2 operujący w przestrzeni powietrznej Morza Czarnego, który zidentyfikował trzy bezzałogowce zbliżające się do cywilnego statku i natychmiast zaalarmował załogę.

Pomimo że jednostka nie zdołała wymanewrować zbliżających się bezzałogowców, wczesne ostrzeżenie dało marynarzom czas niezbędny do ukrycia się w bezpiecznych rejonach statku przed uderzeniem ładunków wybuchowych. W momencie gdy stało się jasne, że celem strony rosyjskiej jest zatopienie jednostki, uruchomiono operację poszukiwawczo-ratowniczą. Statek ostatecznie poszedł na dno w bezpośrednim sąsiedztwie bułgarskich wód terytorialnych, lecz cała osiemnastoosobowa załoga została pomyślnie ewakuowana i nikt nie odniósł śmiertelnych obrażeń.

Incydent ten nie stanowi jednak odosobnionego przypadku, jako że Rosja zaatakowała dotąd ponad pięćset jednostek cywilnych na czarnomorskim teatrze działań. Spośród nich dziewięć uderzeń miało miejsce w wyłącznych strefach ekonomicznych Bułgarii i Rumunii, rozciągających się do dwustu mil morskich, czyli trzystu siedemdziesięciu kilometrów od linii podstawowej wybrzeża. Większość ataków przeprowadzono na wodach międzynarodowych Morza Czarnego. Szczególnym echem odbił się atak przy użyciu dronów powietrznych i nawodnych na drobnicowiec Alfa Watan, należący do tureckiego armatora. Jednostka doznała krytycznych uszkodzeń kadłuba i zatonęła siedemdziesiąt mil morskich od wybrzeża Bułgarii, pociągając za sobą śmierć całej załogi. Tego samego dnia rosyjskie środki napadu trafiły w masowiec przewożący zboże, na którym wybuchł pożar, jednak marynarzom udało się ujść z płomieni. Następnie celem rosyjskiego uderzenia stał się statek HS Dignity, znajdujący się siedemnaście mil morskich od Bułgarii; w toku akcji ratowniczej zdołano uratować jedynie pięciu marynarzy, a jedenastu uznano za zaginionych i najprawdopodobniej zmarłych. W wyniku tych uderzeń śmierć z rąk sił rosyjskich poniosło co najmniej czterdziestu marynarzy pływających na jednostkach państw neutralnych.

Uderzenia te stanowią poważną eskalację ze względu na fakt, że Rosja obiera za cele statki znajdujące się w niebezpiecznym zbliżeniu do wód terytorialnych państw NATO, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla swobody żeglugi morskiej. Działania te drastycznie zwiększają również prawdopodobieństwo błędu w kalkulacjach operacyjnych po stronie rosyjskiej, co grozi gwałtownym zaostrzeniem sytuacji w relacjach z Sojuszem. Z racji tego, że uderzenia miały miejsce poza wodami terytorialnymi państw sojuszniczych, nie kwalifikują się one w świetle prawa jako zbrojna napaść na terytorium Bułgarii lub Rumunii ani nie uruchamiają automatycznie procedur obrony kolektywnej w ramach artykułu 5 Traktatu Waszyngtońskiego. Okoliczność ta w żadnym stopniu nie legalizuje jednak ostrzeliwania cywilnych jednostek pływających. Władze w Sofii potępiły te ataki jako rażące pogwałcenie międzynarodowego prawa morza, zainicjowały operacje ratownicze, zwołały posiedzenia struktur bezpieczeństwa narodowego, a także wezwały rosyjskiego ambasadora do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na te zagrożenia rumuńskie myśliwce F-16 zestrzeliły nad Morzem Czarnym dwa rosyjskie bezzałogowce Geran o napędzie odrzutowym, które zmierzały do ataku na statki handlowe i stwarzały bezpośrednie ryzyko naruszenia przestrzeni powietrznej Rumunii.

Równolegle Paryż zareagował skierowaniem do Rumunii morskiego samolotu patrolowego Atlantique 2 celem wsparcia misji poszukiwawczo-ratowniczych po serii uderzeń bezzałogowców na statki handlowe u wybrzeży Rumunii i Bułgarii. Konstrukcja Atlantique 2, zaprojektowana pierwotnie do zwalczania okrętów podwodnych, przeszła modernizację umożliwiającą realizację misji dozorowych oraz wywiadu elektronicznego przy użyciu pokładowych stacji radiolokacyjnych i sonarów; maszyna cechuje się zdolnością do wykonywania lotów na skrajnie niskim pułapie nad taflą wody w celu śledzenia okrętów, jednostek podwodnych, a obecnie również rosyjskich bezzałogowych łodzi szturmowych. Ponadto Stany Zjednoczone rozlokowały samolot patrolowy i rozpoznania morskiego P-8 Poseidon, który na wniosek Bułgarii rozpoczął rutynowe patrole nad akwenem Morza Czarnego. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte zapowiedział dostosowanie sojuszniczej postawy odstraszania i obrony w basenie Morza Czarnego oraz zadeklarował gotowość do wsparcia Rumunii i Bułgarii we wzmacnianiu systemów obrony antydronowej i dozoru morskiego.

Podsumowując, Rosja konsekwentnie przekształca Morze Czarne w strefę podwyższonego ryzyka dla międzynarodowego transportu morskiego, w której jednostki operujące z dala od bezpośredniego teatru walk stają się celami uderzeń. Znacznie poważniejszym zagrożeniem pozostaje ryzyko bezpośredniego wciągnięcia NATO w konflikt, zwłaszcza gdyby rosyjski bezzałogowiec uderzył w obiekty na terytorium Sojuszu. Moskwa testuje granice odporności Sojuszu Północnoatlantyckiego bez prowokowania natychmiastowej odpowiedzi militarnej; każdy kolejny incydent zwiększa jednak prawdopodobieństwo, że pojedynczy błąd w kalkulacji przekształci regionalny kryzys bezpieczeństwa morskiego w bezpośrednią konfrontację zbrojną między Rosją a NATO.