Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje beginnen Russische schepen te enteren en in beslag te nemen

Vandaag komt het grootste nieuws uit Europa

Hier blijft de Russische schaduwvloot opereren op Europese wateren, waarbij ze vertrouwen op omleidingen, ambiguïteit en aarzeling om tankers in beweging te houden ondanks sancties en incidentele interventies vanaf het continent. In de afgelopen dagen zijn Europese landen echter begonnen met het aan boord gaan van schepen, het in beslag nemen van ladingen en het afdwingen van het verlaten van routes, niet in afzonderlijke gevallen, maar als een gecoördineerde massale handhavingsactie over twee zeeën.

Langs de noordelijke en zuidelijke zeevaartroutes van Europa blijven Russische schaduwvloot-schepen zich verplaatsen door Middellandse Zee-passages, Baltische toegangen en Europese havens die sinds het begin van de oorlog sancties ontwijkende handel hebben onderhouden. Wat is veranderd, is dat deze schepen nu direct en snel achter elkaar worden gestopt door Europese staten, in gebieden die eerder werden vermeden, zonder zichtbare pogingen om het precedent dat hierdoor wordt geschapen te beperken.

Recent onderschepte Frankrijk een Russische schaduwvloot-tanker in de Middellandse Zee en stopte deze halverwege de reis op een route die lange tijd als minder blootgesteld werd beschouwd dan de wateren van Noord-Europa. Franse maritieme eenheden naderden het schip, bevalen het te vertragen en voerden een boordingsoperatie op zee uit, waarbij personeel aan dek werd geplaatst om de bemanning te ondervragen en de verschepingsdocumenten direct te controleren. Zodra de controle was gevestigd, werd de tanker omgeleid van zijn beoogde route en vastgehouden terwijl de inspecties doorgingen, waardoor hervatting van de reis werd voorkomen en het uit de commerciële circulatie werd gehaald. De operatie verliep zonder weerstand en zonder externe interventie die het resultaat veranderde.

Kort daarna volgde een vergelijkbare handhaving in de Baltische Zee, toen Duitse maritieme troepen een Russische tanker identificeerden die één van Europa’s meest gecontroleerde maritieme corridors passeerde en de afstand verkleinden totdat verder varen onmogelijk werd. Het schip wijzigde koers en verliet het gebied, waarbij het zijn geplande route verliet om arrestatie door Duitse autoriteiten te vermijden. De ontmoeting eindigde met het volledig verlaten van de transitzone door het schip, waarbij vertraging en omleidingskosten werden geaccepteerd om een boordingsactie in de beperkte noordelijke wateren te vermijden.

De handhaving breidde zich vervolgens uit van open water naar haveninfrastructuur, waarbij Italiaanse autoriteiten een vrachtvaartuig in beslag namen dat goederen vervoerde die verband hielden met Russische handel, het vertrek blokkeerden en inspecties startten die het schip ter plaatse hielden. Terwijl het schip in de haven werd vastgehouden, stopte de ladingbeweging, moesten de bemanningen aan boord blijven en werd het schip in beslag genomen onder Italiaanse jurisdictie terwijl de documentatie en naleving werden gecontroleerd. De detentie was niet gebaseerd op waarschuwingen of toekomstige straffen, maar op directe fysieke controle van het schip en het vermogen om te varen.

Gezamenlijk markeren deze acties een verlies van bewegingsvrijheid voor de Russische schaduwvloot, aangezien Europese staten handhaving niet langer als een uitzonderlijk risico behandelen, maar als een normaal gebruik van gezag. Met Frankrijk dat de beweging in de Middellandse Zee beperkt, Duitsland dat het vervoer in de Baltische Zee verstoort en Italië dat de toegang tot havens in Zuid-Europa ontzegt, is de ruimte waarin deze schepen onbelemmerd kunnen opereren scherp ingeperkt.

Er is geen betrouwbare manier meer om om te leiden en door te varen, alleen langere routes die blootstelling vergroten, schema’s vertragen en de kans op stoppen vóór voltooiing van de transit verhogen. Terwijl Europese autoriteiten deze onderscheppingen uitvoeren zonder te worden geconfronteerd met escalatie of vergelding, verdwijnt de aarzeling aan hun kant, waardoor handhaving versnelt, simpelweg omdat het stoppen van een ander schip niet langer voelt als een beslissing die zorgvuldig moet worden afgewogen.

Rusland heeft hier niet op gereageerd op een manier die deze dynamiek verandert, aangezien er geen escorte wordt ingezet in inbeslagnamezones, geen pogingen worden gedaan om boordingen te verstoren, en geen escalatie de kosten verhoogt voor de Europese staten die handhaving uitvoeren. Door deze acties onbeantwoord te laten, countert Moskou de druk niet, maar laat deze doorgaan onder dezelfde omstandigheden, waarbij elke nieuwe onderschepping plaatsvindt in een omgeving die al is gevormd door eerdere acties.

Al met al heeft Europese handhaving het vermogen van Rusland om gesanctioneerde scheepvaart zonder onderbreking te verplaatsen, teruggebracht tot een smalle en onstabiele marge. De ruimte die operators toestond om te wachten, om te leiden of op voorzichtigheid te vertrouwen, is zo beperkt dat beweging zelf nu een voorspelbaar risico met zich meebrengt. Dit is belangrijk, want zodra de bewegingsvrijheid verloren is, kan deze niet worden hersteld door vertraging of onderhandelingen. Vanaf hier is het handhaven van voortdurende druk cruciaal, terwijl het omkeren ervan een stap zou vereisen die Rusland tot nu toe heeft gekozen niet te zetten.