Onderzeese sabotage: De militaire aanvallen op kabels bedreigen het wereldwijde dataverkeer

Er is vandaag verontrustend nieuws uit de Perzische Golf.

Iran dreigt de onderzeese kabels aan te vallen die het dataverkeer tussen de Golfstaten, Azië en Europa faciliteren. Elke aanval op deze infrastructuur zou de ruggengraat van het mondiale internet ontregelen en een systeem beschadigen dat aanzienlijk moeilijker te herstellen is dan de olie-export via de Straat van Hormuz.

Iran kan zijn geografische ligging als strategisch hefboomeffect gebruiken, aangezien verschillende vitale telecommunicatiekabels door de Straat van Hormuz lopen en andere belangrijke verbindingen geconcentreerd zijn in de nabijgelegen Omaanse wateren. In de praktijk geeft dit de Iraanse strijdkrachten de mogelijkheid om de kabelroutes te bedreigen die de communicatiesystemen in stand houden. De omvang van het gevaar wordt duidelijk wanneer we kijken naar wat deze kabels daadwerkelijk transporteren: zij verwerken het enorme volume aan internationaal dataverkeer dat grensoverschrijdende betalingen mogelijk maakt, clouddiensten zoals opslag en digitale platforms bereikbaar houdt, en staatsnetwerken koppelt aan externe systemen voor coördinatie en beveiligde communicatie.

Indien de kabels in Hormuz zouden worden doorgesneden, zouden de Golfstaten en India als eerste de gevolgen ondervinden, omdat zij hun dataverkeer over minder back-uproutes moeten forceren, wat het netwerk kwetsbaarder maakt. Dit scenario weerspiegelt methoden uit de moderne oorlogsvoering, waarbij het doelwit niet alleen militaire stellingen zijn, maar de infrastructuur die het functioneren van staten waarborgt. In die zin zou Iran in de voetsporen van Rusland treden door onderzeese infrastructuur als een strategisch zwak punt te beschouwen en de ontregeling ervan te gebruiken om financiën, communicatie, logistiek en militaire coördinatie ver buiten het eigenlijke aanvalspunt te beïnvloeden. Het doel is niet louter het beschadigen van één object, maar het creëren van systeemfouten in een heel netwerk.

Bovendien beperkt de dreiging zich niet tot de Perzische Golf, aangezien de Iraanse Houthi-bondgenoten gepositioneerd zijn nabij Bab el-Mandeb, een ander knelpunt waar zowel scheepvaartroutes als onderzeese kabels samenkomen. Dit opent de mogelijkheid dat er op twee maritieme knelpunten tegelijkertijd druk wordt uitgeoefend, waarbij Iran zich richt op Hormuz en zijn proxy-netwerk de druk in de Rode Zee opvoert. Als de ontregeling zich uitbreidt naar de Rode Zee, zal het effect drastisch toenemen, omdat die corridor een veel groter aandeel van het dataverkeer tussen Azië en Europa verwerkt. Het resultaat zou een breed verlies aan snelheid, stabiliteit en betrouwbaarheid van netwerken wereldwijd zijn.

Zelfs beperkte schade aan onderzeese kabelroutes kan disproportionele gevolgen hebben, mede door de locatie van deze kabels en de complexiteit van herstelwerkzaamheden. Het repareren van onderzeese kabels is afhankelijk van gespecialiseerde schepen die de kabel kunnen lokaliseren en lichten, toestemming om veilig in het gebied te werken, en voldoende kalme zeecondities voor precisiewerk. In een actief conflict wordt aan elk van deze voorwaarden moeilijker voldaan, aangezien Iran zal proberen herstelwerkzaamheden te verhinderen. Reparatieschepen zullen het gebied mogelijk niet kunnen betreden vanwege de dreiging van raketten, drones, mijnen of maritieme interceptie.

Zelfs als een schip de locatie bereikt, hebben reparatieploegen veiligheid en tijd nodig om de beschadigde sectie te vinden, van de zeebodem te tillen, te lassen en weer neer te laten. Elke fase kan worden verstoord door hernieuwde militaire activiteiten of enkel het risico op een nieuwe aanval.

Dit proces is in de regio reeds gaande: Alcatel Submarine Networks heeft de werkzaamheden aan het Two-Africa Pearls-project opgeschort. Dit is een belangrijke internationale dataroute, gesteund door Meta, waarbij de operaties als gevolg van de instabiliteit rond Iran als te risicovol werden beschouwd.

Over het geheel genomen onthoudt Iran zich momenteer nog van het doorsnijden van onderzeese kabels, omdat de impact van een dergelijke stap tot een grotere escalatie kan leiden. Het zou gelijktijdig meerdere landen en bedrijven treffen, wat op zijn beurt een veel sterkere politieke, militaire en economische reactie tegen het Iraanse regime op mondiale schaal zou uitlokken. Tegelijkertijd zou het doorsnijden van kabels een veel grotere escalatie betekenen dan een aanval op een haven of basis. Echter, zodra de dreiging werkelijkheid wordt, kan verkeer worden omgeleid via alternatieve kabelsystemen of landnetwerken. Dit heft de ontregeling niet op, maar vermindert het totale effect aanzienlijk, ook al blijft de netwerkprestatie verminderd.