Russische luchtafweer schiet meerdere eigen vliegtuigen neer

In deze video zullen we analyseren waarom de Russische luchtverdediging herhaaldelijk haar eigen vliegtuigen neerhaalt.

In deze context is wat aanvankelijk incidentele voorvallen leken, uitgegroeid tot een structureel patroon dat zich uitstrekt van gevechtshelikopters tot civiele toestellen en zelfs tot de meest hoogwaardige militaire luchtvaartactiva van de Russische Federatie. Naarmate er meer Russische toestellen verloren gaan door eigen vuur, verandert de Russische luchtverdediging het luchtruim dat zij geacht wordt te beschermen in een gevarenzone voor de eigen luchtmacht.

Dit patroon werd begin maart voor het eerst zichtbaar boven de oblast Rostov, waar Russische strijdkrachten trachtten een naderende Oekraïense drone-aanval af te slaan, maar in plaats daarvan een van hun eigen helikopters vernietigden. Russische bronnen bevestigden later dat het ging om een Mi-8 die werd ingezet tegen de drones alvorens door de eigen luchtverdediging te worden neergehaald. Een identieke casus deed zich kort daarna voor in de directe nabijheid van de Russische hoofdstad, toen luchtverdedigingseenheden in de regio Kolomna in de oblast Moskou naar verluidt een civiel propellervliegtuig aanzagen voor een Oekraïense drone en dit neerhaalden, waardoor ditzelfde risico zich uitbreidde naar het civiele luchtruim. Tegen mei bevestigden Russische bronnen opnieuw het verlies van een Mi-8 door eigen vuur, waarbij ditmaal de volledige bemanning om het leven kwam. Deze incidenten lieten zich steeds moeilijker afdoen als incidenten, aangezien hetzelfde type helikopter opnieuw werd neergehaald terwijl de Russische defensie-eenheden onder hoge druk reageerden. Tezamen toonden deze incidenten aan dat de Russische luchtverdediging systematisch luchtvaartactiva aan de eigen zijde van het conflict vernietigt.

Dit bracht telkens hogere operationele en financiële kosten met zich mee, aangezien Rusland reeds aanzienlijke luchtvaartcapaciteit verloor door Oekraïense gevechtshandelingen en vervolgens nog meer toestellen van dezelfde vloot kwijtraakte door toedoen van de eigen luchtverdediging. Een vliegtuig dat door Oekraïne of door eigen vuur wordt neergehaald, onttrekt in beide gevallen dezelfde capaciteit aan de actieve dienst en moet worden vervangen uit een steeds verder krimpende reserve van bemanningen, reserveonderdelen en onderhoudscapaciteit. Sancties hebben de toegang tot buitenlandse componenten en technische ondersteuning afgesneden, terwijl de binnenlandse productie ontoereikend blijft, waardoor Rusland over minder middelen beschikt om verliezen te compenseren en de bestaande vloot operationeel te houden. Dit betekende dat elk verlies door eigen vuur even destructief was als een Oekraïens gevechtssucces, terwijl er tegelijkertijd een kostbare luchtverdedigingsraket aan werd verspild.

De civiele luchtvaart begon eveneens de repercussies te ondervinden. Vanaf het moment dat Rusland gelijktijdig toestellen verloor door Oekraïense aanvallen en door eigen luchtverdedigingssystemen, bleef de vraag naar reserveonderdelen, reparaties en onderhoudsploegen stijgen, waardoor er minder logistieke ondersteuning beschikbaar bleef voor vliegtuigen en helikopters op binnenlandse routes. Medio juni werd deze spanning zichtbaar binnen de commerciële luchtvaart, toen een Boeing 737-800 van Smartavia, onderweg van Sotsji naar Archangelsk met honderdnegenentachtig inzittenden, boven de Zwarte Zee de noodtoestand uitriep en moest terugkeren voor een noodlanding. Vervolgens maakte op zesentwintig juni een civiele Mi-8 een harde landing in de kraj Krasnojarsk, waarbij de autoriteiten geen duidelijke oorzaak opgaven, wat aantoont dat het patroon van logistieke overbelasting zich inmiddels buiten de militaire sfeer heeft uitgerekend.

Inmiddels wordt ook de zware militaire luchtvaart van Rusland in deze keten van verliezen getrokken; de toestellen die neerstorten zijn niet langer beperkt tot civiele vliegtuigen of transporthelikopters. Op zestien juni stortte een Tu-22M3 strategische bommenwerper voor de lange afstand neer in de oblast Irkoetsk na te zijn opgestegen van de vliegbasis Belaja, waarmee een van de meest kritieke militaire activa van Rusland direct aan de groeiende verlieslijst werd toegevoegd. Dit verlies heeft een aanzienlijke strategische betekenis, aangezien de Tu-22M3 deel uitmaakt van de Russische aanvalscapaciteit voor de lange afstand, is geïntegreerd in de conventionele en nucleaire afschrikkingsmacht, en behoort tot een verouderde bommenwerpervloot uit het Sovjet-tijdperk die Rusland niet eenvoudig kan reproduceren. Beelden legden vast hoe de bommenwerper te pletter sloeg, terwijl latere opnamen van de ramplocatie een brandend wrak toonden. Nu een strategische bommenwerper aan deze lijst is toegevoegd, gaan ook de meest waardevolle militaire middelen van Rusland verloren.

Al met al stevent Rusland af op een luchtvaartcrisis die steeds moeilijker te beheersen zal zijn, aangezien elk volgend verlies direct ten koste gaat van een vloot die reeds zwaar wordt belast door oorlogvoering, eigen vuur en cumulatieve technische mankementen. Naarmate Oekraïne de druk opvoert met drone-aanvallen, zal de Russische luchtverdediging worden gedwongen tot overhaaste beslissingen bij het aangrijpen van doelen, wat de kans vergroot dat nog meer eigen toestellen verloren gaan in het luchtruim dat de Russische Federatie tracht te beschermen. Indien deze dynamiek aanhoudt, zal Rusland vliegtuigen blijven consumeren in de oorlog terwijl de logistieke en industriële infrastructuur daarachter bezwijkt.