Turcja rozbudowuje sieć baz w Somalii i coraz mocniej rozszerza wpływy wojskowe w Rogu Afryki

Od blisko piętnastu lat Turcja sukcesywnie rozbudowuje swoją obecność wojskową, gospodarczą i dyplomatyczną w Somalii. Na tym tle Ankara wykorzystała rosnącą zależność Somalii od Turcji do pogłębienia swojej obecności w tym kraju, pozycjonując Somalię jako strategiczną bazę operacyjną i regionalny węzeł do projekcji tureckiej siły w rejonie Rogu Afryki i poza nim.

Obecność wojskowa Turcji w Somalii stała się szczególnie widoczna w dwa tysiące siedemnastym roku, kiedy Ankara otworzyła w Mogadiszu Camp Turksom, swoją największą zagraniczną placówkę wojskową. Według doniesień przeszkolono tam do tej pory ponad piętnaście tysięcy somalijskich żołnierzy. Jednocześnie Turcja rozpoczęła dostarczanie Somalii czołgów podstawowych, w tym wariantów M-czterdzieści osiem i M-sześćdziesiąt Patton, aby wzmocnić zdolności lądowe somalijskiej jednostki komandosów Gorgor. Turcja szkoli obecnie siły Gorgor w zakresie obsługi ciężkich pojazdów opancerzonych i czołgów, pracując jednocześnie nad podniesieniem ich taktycznych zdolności bojowych. Zaangażowanie Turcji w Somalii nie ogranicza się jednak do współpracy wojskowej; Ankara ugruntowała również znaczącą obecność w gospodarce i innych kluczowych sektorach tego kraju. Na przykład turecka firma Albayrak od lat zarządza portem w Mogadiszu, podczas gdy inna turecka firma, Favori, administruje Międzynarodowym Portem Lotniczym Aden Adde. Ponadto w dwa tysiące dwudziestym czwartym roku Turcja i Somalia podpisały Ramową Umowę o Współpracy Obronnej i Gospodarczej, na mocy której Turcja udzieli Somalii pomocy w ochronie jej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej oraz w odbudowie jej marynarki wojennej. Zgodnie z ujawnionymi warunkami Turcja ma również zapewniony znaczny udział w przychodach z projektów morskich, w których rozwoju pomaga, sięgający w niektórych przypadkach nawet trzydziestu procent.

Długie wybrzeże Somalii nad Zatoką Adeńską sytuuje Turcję w pobliżu podejść do cieśniny Bab al-Mandab, jednego z najważniejszych morskich punktów dławiących na świecie. Na styku Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej cieśnina ta obsługuje około dwanaście procent globalnego handlu. Niedawna wojna z Iranem pokazała, jak szybko kontrola nad morskim punktem dławiącym, takim jak cieśnina Ormuz, może stać się źródłem lewarowania strategicznego. Wojna ta podkreśliła również strategiczne znaczenie cieśniny Bab al-Mandab, oddzielnego punktu dławiącego łączącego Zatokę Adeńską z Morzem Czerwonym i Kanałem Sueskim. Na przykład Arabia Saudyjska eksportuje obecnie przez Morze Czerwone około trzech do czterech milionów baryłek ropy dziennie, co stanowi prawie dwukrotność poziomu odnotowanego w dwa tysiące dwudziestym czwartym roku. Kryzys zwiększył zatem wartość strategiczną pozycji, o których zabezpieczenie rywalizowały już potęgi regionalne i globalne wokół Morza Czerwonego. Somalia daje więc Ankarze przyczółek w pobliżu południowych podejść do Bab al-Mandab, z którego może ona rozszerzać swoje wpływy morskie.

Turcja wkracza w zatłoczoną już rywalizację o wpływy wokół Bab al-Mandab. Spośród graczy regionalnych Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały już potężną sieć logistyczną dzięki dużym inwestycjom w port Berbera, Specjalną Strefę Ekonomiczną oraz korytarze lądowe w Somalilandzie. Tymczasem Stany Zjednoczone i Chiny utrzymują duże obiekty wojskowe w sąsiednim Dżibuti, co zapewnia im stałe pozycje wzdłuż tego samego korytarza morskiego. Rosja również próbuje, jak dotąd bezskutecznie, utworzyć stały przyczółek morski w Port Sudan.

W obliczu narastającej konkurencji Turcja dążyła do dalszego wzmocnienia swojej pozycji strategicznej w Somalii poprzez rozszerzenie działalności poza operacje morskie i lądowe, aby zbudować także obecność i zdolności w domenie powietrznej i kosmicznej. W październiku dwa tysiące dwudziestego piątego roku Turcja rozpoczęła budowę kosmodromu w rejonie Warsheikh, około siedemdziesięciu kilometrów na północ od Mogadiszu. Choć Turcja oficjalnie określa ten obiekt jako centrum wystrzeliwania satelitów, francuski raport twierdzi, że może on być również wykorzystywany do testowania własnych hipersonicznych i dalekosiężnych pocisków balistycznych Turcji. Jednocześnie władze tureckie ogłosiły plany przeprowadzenia z Somalii pierwszego testu swojego międzykontynentalnego pocisku balistycznego Yildirimhan. Według doniesień pocisk jest zdolny do rażenia celów oddalonych o sześć tysięcy kilometrów z głowicą o masie trzech tysięcy kilogramów. Ponadto państwowy koncern Turkish Petroleum rozpoczął poszukiwania ropy i gazu na wodach somalijskich i prowadzi obecnie wiercenia w otworze morskim znanym jako Cirak jeden, a pierwszych wyników oczekuje się do końca dwa tysiące dwudziestego szóstego roku.

Podsumowując, po ponad dekadzie stałego zwiększania swoich inwestycji w Somalii Turcja osiągnęła obecnie pozycję, z której może bezpośrednio wpływać na geopolitykę Rogu Afryki i cieśniny Bab al-Mandab. Dzięki dużej bazie szkolenia wojskowego, rozmieszczeniu pojazdów opancerzonych i czołgów, eksploracji ropy i gazu oraz potencjalnemu poligonowi testowemu pocisków rakietowych Somalia stała się jednym z kluczowych punktów odniesienia dla regionalnych ambicji Turcji. Jednak Turcja wkracza do regionu, w którym ugruntowane pozycje posiada już kilka potęg regionalnych i globalnych. Utrzymanie tego wpływu będzie w coraz większym stopniu wymagało od Ankary działania u boku innych ugruntowanych potęg wokół Morza Czerwonego i rywalizacji z nimi. Somalia stała się tym samym dla Turcji czymś więcej niż partnerem zagranicznym: przekształca się w platformę dla szkolenia wojskowego, dostępu do szlaków morskich, poszukiwań energetycznych i technologii strategicznych w całym szerokim regionie.