Shahed-drones maken nu wegen tot een wapen om alle bewegingen te vertragen en te verstoren.

Vandaag komt het belangrijkste nieuws uit de luchtoorlog van Oekraïne.

Shahed-drones zijn een vertrouwd verschijnsel op het slagveld geworden en worden op grote schaal gebruikt om doelen in heel Oekraïne aan te vallen. Wat nu zichtbaar wordt, is een stillere verschuiving die deze drones verandert in dubbel inzetbare middelen om verplaatsingen te ontzeggen, lang nadat het toestel zelf verdwenen is.

Recente berichtgeving toont aan dat Shahed-achtige drones worden aangepast om tijdens hun vlucht antivoertuigmijnen te laten vallen, niet alleen nabij de frontlinie maar ook in achtergebieden. Vroege operaties met het op afstand leggen van mijnen waren gericht op grotere antitankmijnen, maar dit is verschoven naar vaker gebruik van kleinere magnetische mijnen.

Magnetische mijnen werken anders dan traditionele drukgevoelige explosieven. In plaats van alleen te ontploffen wanneer een wiel er direct overheen rijdt, gebruiken deze mijnen magnetische ontstekers die de aanwezigheid van grote metalen objecten in de buurt detecteren. Oekraïense bronnen identificeren de PTM-3 als de mijn die door Shahed-drones wordt afgeworpen; deze ontploft wanneer de metalen massa van een passerend voertuig het magnetisch veld verstoort, zelfs zonder direct contact.

Dit ontwerp maakt de mijn bijzonder geschikt om vanuit de lucht te worden afgeworpen, omdat zij niet rechtop hoeft te landen of ingegraven hoeft te worden om gevaarlijk te blijven. De PTM-3 weegt ongeveer 4,9 kilogram, licht genoeg om meerdere mijnen door een Shahed te laten dragen en loslaten zonder de vlucht merkbaar te beïnvloeden. De mijn bevat ongeveer 1,8 kilogram explosief, voldoende om tot 80 millimeter staal te doorboren en zowel zware als licht gepantserde voertuigen uit te schakelen of te vernietigen. De mijn wordt enkele minuten nadat zij de grond raakt automatisch geactiveerd, wat betekent dat zij veilig vanuit de lucht kan worden afgeworpen en pas gevaarlijk wordt nadat de drone al is gepasseerd.

Het belangrijkste doel van dit systeem is niet één enkel voertuig of controlepunt, maar het wegennetwerk dat militaire troepen in staat stelt zich te verplaatsen. Wegen zijn een primair doelwit omdat zware militaire voertuigen zich betrouwbaar alleen over verharde routes kunnen verplaatsen, waardoor het verkeer wordt geconcentreerd in een klein aantal voorspelbare corridors.

Het mijnen van deze wegen dwingt elk voertuig ervan uit te gaan dat er gevaar voor hen ligt, wat de beweging vertraagt, zelfs wanneer er geen explosie plaatsvindt. Spoorwegen worden eveneens getroffen, omdat mijnen nabij spoorlijnen rails kunnen beschadigen of onder passerende treinen kunnen ontploffen. Zelfs één enkele ontploffing kan het treinverkeer onmiddellijk stilleggen, omdat beschadigde rails en signaleringssystemen moeten worden geïnspecteerd en gerepareerd voordat treinen weer veilig kunnen rijden. Stedelijke gebieden zijn kwetsbaar omdat dezelfde straten worden gebruikt door militaire voertuigen, hulpdiensten en burgers. Zodra het vermoeden bestaat dat er mijnen liggen, vertraagt het verkeer in hele stadswijken, omdat geen enkel voertuig ervan kan uitgaan dat een straat veilig is.

Het opruimen van deze apparaten is bijzonder moeilijk, omdat magnetische mijnen niet veilig met de hand of achteloos kunnen worden behandeld. Als een mijn in de buurt van metaalresten of wrakstukken ligt, kan zelfs een kleine verplaatsing de magnetische omgeving voldoende veranderen om haar te laten ontploffen, wat ze zelfs gevaarlijk maakt voor mijnendetectoren. Sneeuw verergert het probleem doordat het het apparaat volledig kan verbergen, waardoor het eerste voertuig dat door het gebied rijdt de mijn onbewust kan activeren. Daarom richten veilige tegenmaatregelen zich op het controleren van de hele route. In sommige situaties worden wegen gecontroleerd met beschermde genievoertuigen of inzetbare platforms, omdat het risico om ook maar één mijn over het hoofd te zien groter kan zijn dan de vertraging die ontstaat door langzaam en zorgvuldig ruimen.

Deze aanpak weerspiegelt een verschuiving in de manier waarop Rusland drones inzet, waarbij het gebruik verder gaat dan directe aanvallen en zich richt op het beperken van de Oekraïense bewegingsvrijheid. Door een mijnenfunctie toe te voegen aan Shahed-aanvalsvluchten kan Rusland aanvalsdrones die al onderweg zijn naar hun doel ook Oekraïense logistiek onderweg laten verstoren.

Berichten over mijnen die nabij belangrijke transportroutes worden afgeworpen wijzen op een bewuste poging om druk uit te oefenen waar mobiliteit het belangrijkst is. In de achtergebieden ligt de nadruk op het mijnen van de beste en snelste wegen, waardoor Oekraïners langere routes moeten nemen en de verplaatsing van algemene logistiek sterk wordt vertraagd.

Dicht bij de frontlinie kan het mijnen van de weinige directe bevoorradings- en rotatieroutes eenheden vertragen of hen zonder essentiële middelen laten, zoals FPV-drones, wat die eenheden direct minder effectief maakt in het tegengaan van Russische opmarsen.

Alles bij elkaar laat dit zien hoe drones niet alleen worden gebruikt om doelen te treffen, maar ook om de omstandigheden op de grond zelf te veranderen. Magnetische mijnen maken normale voertuigbeweging tot een ontstekingsmechanisme en maken routineverkeer gevaarlijk. Het directe gevolg is tragere logistiek, omdat tijd wordt besteed aan het controleren en ruimen van wegen in plaats van aan vooruitgang. Op de lange termijn betekent dit dat zelfs wegen in achtergebieden niet langer als veilig kunnen worden beschouwd, maar moeten worden behandeld als betwiste routes, wat grote verstoringen belooft voor alle Oekraïense offensieve en defensieve operaties waar deze drones worden ingezet.